Abati, baba wa wamonaki · Sikukuu: 17 Januari

📖 Mathayo 19:21
Antoni alizaliwa karibu mwaka 251 katika kijiji kimoja cha Misri ya Kati, kwa wazazi Wakristo waliomiliki ardhi. Alipokuwa na umri wa miaka kumi na minane au ishirini hivi, wazazi wake walifariki, wakamwachia jukumu la kumtunza dada yake mdogo. Miezi michache baadaye alisikia kanisani maneno ya Injili: ukitaka kuwa mkamilifu, nenda ukauze ulivyo navyo, uwape maskini. Aliyapokea kama maneno aliyoambiwa yeye mwenyewe. Aligawa ardhi yake, akamkabidhi dada yake kwa jumuiya ya mabikira waliowekwa wakfu, akaanza maisha ya sala, kazi na kufunga karibu na kijiji chake.
Akitafuta upweke zaidi, aliishi kwa muda ndani ya kaburi, kisha kwa karibu miaka ishirini peke yake katika ngome iliyoachwa jangwani karibu na mto Nile. Huko alipambana na vishawishi, ambavyo mwandishi wa maisha yake anavieleza kama mashambulizi ya mashetani. Karibu mwaka 305 alitoka, akiwa mtulivu na mwenye neema tele, na watu wengi walimjia ili kujifunza kutoka kwake. Jumuiya za wakaapweke zilikua kumzunguka, akajulikana kama baba wa wamonaki.
Wakati wa dhuluma ya mwaka 311 alikwenda Aleksandria kuwatia moyo Wakristo waliokuwa gerezani na migodini, akitumaini kuwa mfiadini yeye mwenyewe, lakini hakukamatwa. Baadaye alijitenga kwenda katika mlima wa ndani karibu na Bahari ya Shamu, ambako Monasteri ya Mt. Antoni ingalipo hadi leo. Alikuja tena Aleksandria mara moja kuunga mkono imani ya Mtaguso wa Nisea dhidi ya Waariani. Alifariki mwaka 356 akiwa na umri wa karibu miaka mia moja na mitano.
Muda mfupi baada ya kifo chake, Mt. Atanasi wa Aleksandria aliandika Maisha yake, kitabu kilichoenea haraka Mashariki na Magharibi na kuyafanya maisha ya kimonaki yajulikane kila mahali. Antoni anaheshimiwa katika Makanisa yote ya kale, ikiwemo mapokeo ya Kisiria ya Mashariki na ya Kisiria ya Magharibi, tarehe 17 Januari. Huko Magharibi akawa msimamizi wa wakulima na wa wanyama.
Somo moja la Injili liligeuza maisha yake yote.
Maisha ya kiroho yanajumuisha mapambano dhidi ya vishawishi.
Unyenyekevu peke yake huepuka mitego ya adui.
Mkaapweke alitoka ili kuwategemeza wafiadini na imani ya kweli.
Atanasi anasimulia kwamba Antoni, alipokuwa akiwafikiria Wakristo wa kwanza waliouza kila kitu, aliingia kanisani wakati ule ule Injili ya kijana tajiri ikisomwa, akatoka mara moja kwenda kugawa ardhi yake.
Katika kitabu chake Maungamo, Agostino anasimulia jinsi rafiki mmoja alivyomweleza huko Milano habari za Maisha ya Antoni, na jinsi habari hiyo ilivyomgusa sana katika siku zilizotangulia kuongoka kwake.
Maisha ya Paulo yaliyoandikwa na Mt. Yeronimo yanasimulia kwamba Antoni, akiwa mzee, alimtembelea jangwani mkaapweke Paulo aliyekuwa mzee kuliko yeye, na kwamba kunguru aliwaletea mkate mzima badala ya nusu ya kawaida. Wataalamu wengi wanaiona habari hii kuwa hekaya.
Niliona mitego ya adui imetandazwa juu ya dunia yote, nikauliza: ni nani anayeweza kuiepuka? Nikasikia sauti ikisema: unyenyekevu.
Mt. Antoni, Misemo ya Mababa wa Jangwani, kwa muhtasari
Mungu bado anasema kwa njia ya Injili inayosomwa katika liturujia.
Nasi pia tunapaswa kupambana na vishawishi.
Wanyenyekevu peke yao hupita katikati ya mitego.
Ndugu zangu wapendwa, Mt. Antoni alikuwa kijana wa Misri mwenye ardhi, mali na familia ya kutunza. Siku moja kanisani alisikia Injili: ukitaka kuwa mkamilifu, nenda ukauze ulivyo navyo, uwape maskini fedha hizo, nawe utakuwa na hazina mbinguni; kisha njoo unifuate (Mathayo 19:21). Aliamini kwamba Kristo alikuwa anasema naye, akatii.
Je, sisi tunasikiliza hivyo Injili inaposomwa kanisani? Antoni hakuiona kama hadithi ya zamani. Aliiacha ibadilishe maisha yake. Neno lile lile linasomwa kwetu kila tunapokusanyika kwa ajili ya Ekaristi. Tuombe masikio yanayosikia na mioyo inayotii.
Antoni alikwenda jangwani, na huko hakukutana na ukimya tu bali pia na mapambano. Alipambana na vishawishi, ambavyo mwandishi wa maisha yake anavieleza kama mashambulizi ya mashetani. Jangwa lilimwonyesha kilichomo ndani ya moyo wa mwanadamu. Nasi tuna majangwa yetu: nyakati za upweke, za vishawishi na za ukavu wa kiroho. Antoni anatufundisha kushikamana na sala na kumtumaini Kristo.
Siku moja aliona mitego ya adui imetandazwa juu ya dunia yote, akauliza ni nani anayeweza kuiepuka. Sauti ikajibu: unyenyekevu. Wengi walimjia kuomba ushauri, naye aliwaaga wakiwa na amani. Tumwombe Mt. Antoni atufundishe kuisikiliza Injili, kupambana na vishawishi kwa sala, na kutembea kwa unyenyekevu pamoja na Mungu wetu. Amina.
Ee Mungu, uliyemwita Mt. Antoni Abati akutumikie jangwani kwa mtindo wa ajabu wa maisha, utujalie kwa sala zake kwamba, tukijikana wenyewe, tukupende wewe daima kuliko vitu vyote. Amina.