വിശുദ്ധ മർക്കോസ് എഴുതിയ സുവിശേഷം

റോമും അവിടത്തെ ക്രിസ്ത്യാനികളും. പ്രാചീന പാരമ്പര്യം ഈ സുവിശേഷത്തെ റോമുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. "ബാബിലോണിൽ"നിന്നു സംസാരിക്കുന്ന പത്രോസിന്റെ ഒന്നാം ലേഖനം മർക്കോസിനെ "എന്റെ മകൻ" എന്നു വിളിക്കുന്നു (1 പത്രോ 5:13); ബാബിലോൺ റോമിന്റെ പേരാണെന്ന് എവുസേബിയൂസും (Eusebius) പിന്നീട് പലരും കരുതുന്നു. 64-ലെ വലിയ തീപ്പിടിത്തത്തിനുശേഷം നീറോ ചക്രവർത്തി റോമിലെ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കെതിരേ തിരിഞ്ഞു. ആ വർഷങ്ങളിൽ പത്രോസും പൗലോസും അവിടെ മരിച്ചുവെന്ന് പാരമ്പര്യം. ഏൽപിച്ചുകൊടുക്കപ്പെടുന്നതും ചമ്മട്ടിയടിയേൽക്കുന്നതും സ്വന്തം കുടുംബത്താൽ ഒറ്റിക്കൊടുക്കപ്പെടുന്നതും (13:9-13) അത്തരം വായനക്കാർക്കു യാഥാർഥ്യമായിരുന്നു.

വിശദീകരണം ആവശ്യമായ വായനക്കാർ. കൈകഴുകലിന്റെ യഹൂദാചാരവും (7:3-4) കൊർബ്ബാൻ (Corban) എന്ന വാക്കും (7:11) മർക്കോസ് വിശദീകരിക്കുന്നു. തലീത്താ കും (5:41), എഫ്ഫാത്ത (7:34), ആബ്ബാ (14:36), എലോയ്, എലോയ് (15:34) എന്നീ അറമായ വാക്കുകൾ തർജമ ചെയ്യുന്നു. ഗ്രീക്ക് അക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതിയ ലത്തീൻ വാക്കുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു: ലെഗിയോൻ (5:9), ശതാധിപൻ (15:39). ഇതെല്ലാം ഭൂരിഭാഗവും വിജാതീയരായ ശ്രോതാക്കളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിറേനാക്കാരനായ ശിമയോനെ "അലക്സാണ്ടറിന്റെയും റൂഫസിന്റെയും പിതാവ്" എന്നു വിളിക്കുന്നത് (15:21) വായനക്കാർക്ക് അവരെ അറിയാമെന്ന മട്ടിലാണ്. റോമിലെ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്ക് അഭിവാദനം അയയ്ക്കുന്ന റോമാ 16:13-ലും ഒരു റൂഫസിനെ കാണാം; അത് അതേ ആളാണെന്ന് തെളിയിക്കാനാവില്ല.

യേശുവിന്റെ കാലത്തെ പലസ്തീന. തടാകവും മീൻപിടിത്തഗ്രാമങ്ങളുമുള്ള ഗലീലി ഹേറോദേസ് അന്തിപ്പാസിന്റെ കീഴിലായിരുന്നു (6:14). യൂദയായെ റോം നേരിട്ട് പന്തിയോസ് പീലാത്തോസ് വഴി ഭരിച്ചു (15:1). നിയമജ്ഞരും ഫരിസേയരും ഹേറോദേസ് പക്ഷക്കാരും തർക്കങ്ങളിലും, പ്രധാനപുരോഹിതന്മാരും സംഘവും പീഡാനുഭവത്തിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. യേശു യഹൂദനായിരുന്നു; സ്വന്തം ജനത്തിന്റെ ഇടയിലാണ് പഠിപ്പിച്ചത്. ആ കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ സംവാദങ്ങളായിട്ടാണ് സഭ ഇവയെ കാണുന്നത്.

ചക്രവാളത്തിൽ യുദ്ധം. റോമിനെതിരേയുള്ള യഹൂദ കലാപം 66-ൽ തുടങ്ങി; 70-ൽ ജറുസലെമും ദേവാലയവും വീണു. ദേവാലയത്തിന്റെ അന്ത്യം യേശു മുൻകൂട്ടി പറഞ്ഞതായി മർക്കോസ് 13:1-2 പറയുന്നു. നഗരം വീഴുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പാണോ തൊട്ടുപിമ്പാണോ സുവിശേഷം എഴുതിയത് എന്ന് പണ്ഡിതർ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.

സഭയുടെ പാരമ്പര്യം. നാലു സുവിശേഷങ്ങളും അപ്പസ്തോലന്മാരിൽനിന്നും അപ്പസ്തോലിക പുരുഷന്മാരിൽനിന്നും ലഭിച്ചവയാണെന്ന് ദേയി വെർബും (Dei Verbum) 18 പഠിപ്പിക്കുന്നു. മർക്കോസ് പന്ത്രണ്ടുപേരിൽ ഒരാളല്ല. പത്രോസിന്റെ പ്രസംഗം എഴുതിവച്ച അത്തരം ഒരു അപ്പസ്തോലിക പുരുഷനായി പാരമ്പര്യം അദ്ദേഹത്തെ കണക്കാക്കുന്നു.

• പാപ്പിയാസ് (Papias), ഹിയറാപ്പോളിസിലെ (Hierapolis) മെത്രാൻ, ഏകദേശം 130. എവുസേബിയൂസ് ഉദ്ധരിക്കുന്നു (സഭാചരിത്രം 3.39): പത്രോസിന്റെ വ്യാഖ്യാതാവായിത്തീർന്ന മർക്കോസ്, തനിക്ക് ഓർമയുള്ളതെല്ലാം ക്രമത്തിലല്ലെങ്കിലും കൃത്യമായി എഴുതിവച്ചു (ആശയം). മർക്കോസ് നേരിട്ട് കർത്താവിനെ അനുഗമിച്ചിരുന്നില്ലെന്നും പാപ്പിയാസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
• വിശുദ്ധ ഇരണേവൂസ് (Irenaeus) മർക്കോസിനെ പത്രോസിന്റെ ശിഷ്യനും വ്യാഖ്യാതാവുമെന്നു വിളിക്കുന്നു.
• അലക്സാണ്ഡ്രിയായിലെ വിശുദ്ധ ക്ലെമന്റ്, എവുസേബിയൂസ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ (സഭാചരിത്രം 2.15): റോമിൽ പത്രോസിന്റെ പ്രസംഗം കേട്ടവർ അതിന്റെ ലിഖിതരൂപത്തിനായി മർക്കോസിനോട് അപേക്ഷിച്ചു; സഭകളിൽ വായിക്കാൻ പത്രോസ് അംഗീകാരം നൽകി.
• ഒരിജനും (Origen) തെർത്തുല്യനും (Tertullian) വിശുദ്ധ ജെറോമും ഏതാണ്ട് ഇതുതന്നെ പറയുന്നു. അലക്സാണ്ഡ്രിയായിലെ സഭ സ്ഥാപിച്ചത് മർക്കോസാണെന്ന് ജെറോമും (പ്രസിദ്ധപുരുഷന്മാർ 8), ഈജിപ്തിൽ ആദ്യം പ്രസംഗിച്ചത് അദ്ദേഹമാണെന്ന് എവുസേബിയൂസും (2.16) പറയുന്നു.

പുതിയ നിയമത്തിലെ മർക്കോസ്. വിശ്വാസികൾ പ്രാർഥനയ്ക്ക് ഒന്നിച്ചുകൂടിയിരുന്ന ജറുസലെമിലെ ഒരു വീടിന്റെ ഉടമയായ മറിയത്തിന്റെ മകൻ, മർക്കോസ് എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന യോഹന്നാൻ (അപ്പ 12:12). ബാർണബാസിനോടും പൗലോസിനോടുമൊപ്പം പുറപ്പെടുന്നു (അപ്പ 12:25; 13:5), പെർഗായിൽവച്ച് മടങ്ങുന്നു (13:13); പിന്നീട് പൗലോസ് അദ്ദേഹത്തെ കൂട്ടാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു (15:37-39). ഈ തർക്കവും അതിന്റെ സൗഖ്യവും ബെനഡിക്ട് പാപ്പാ അനുസ്മരിക്കുന്നു. പിന്നീടുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ മർക്കോസ് ബാർണബാസിന്റെ ബന്ധുവും (കൊളോ 4:10) പൗലോസിന്റെ സഹപ്രവർത്തകനും (ഫിലെ 24) ശുശ്രൂഷയ്ക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നവനുമാണ് (2 തിമോ 4:11). 1 പത്രോ 5:13-ൽ അദ്ദേഹം പത്രോസിനോടൊപ്പമുണ്ട്. ഇദ്ദേഹംതന്നെയാണ് സുവിശേഷകനെന്ന് പാരമ്പര്യം. പരാജയത്തിനുശേഷം രണ്ടാമതൊരു അവസരം ലഭിച്ച ആളാണ്; പതറുന്ന ശിഷ്യന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുവിശേഷത്തിന് അത് ഒരു പ്രത്യേക ഊഷ്മളത നൽകുന്നു.

ഓടിപ്പോയ യുവാവ്. അറസ്റ്റിന്റെ സമയത്ത് നഗ്നനായി ഓടിപ്പോയ ഒരു യുവാവിനെപ്പറ്റി മർക്കോസ് മാത്രം പറയുന്നു (14:51-52). അതു മർക്കോസ്തന്നെയാണോ എന്നു ചിലർ സംശയിക്കുന്നു. ഇത് ഊഹം മാത്രമാണ്; പാഠം അങ്ങനെ പറയുന്നില്ല.

പണ്ഡിതരുടെ ഒരു കുറിപ്പ്. പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ഗ്രന്ഥകാരൻ പത്രോസിന്റെ സഹചാരിയായ മർക്കോസാണ്. ആദിമ പ്രസംഗത്തോട് ഇത് അടുത്തുനിൽക്കുന്നുവെന്ന് പല പണ്ഡിതരും സമ്മതിക്കുന്നു. പത്രോസിന്റെ നേരിട്ടുള്ള സ്വാധീനം എത്രത്തോളമെന്ന് ചിലർ ചോദിക്കുന്നു; മർക്കോസ് എന്നു പേരുള്ള, ഗ്രീക്ക് സംസാരിക്കുന്ന മറ്റൊരു യഹൂദക്രിസ്ത്യാനിയായിരിക്കാം എന്നു ചിലർ കരുതുന്നു. മർക്കോസ് ആദ്യം എഴുതപ്പെട്ടുവെന്നും മത്തായിയും ലൂക്കായും അത് ഉപയോഗിച്ചുവെന്നും പലരും കരുതുന്നു; എന്നാൽ മർക്കോസ് മത്തായിയെ പിൻചെല്ലുന്നവനും സംഗ്രഹിക്കുന്നവനുമാണെന്നാണ് വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിൻ കരുതിയത് (സുവിശേഷപ്പൊരുത്തം 1.2.4). സുവിശേഷങ്ങളുടെ ക്രമം സഭ നിർവചിച്ചിട്ടില്ല. ഈ ചോദ്യങ്ങൾ സുവിശേഷത്തിന്റെ നിവേശനത്തെയോ (ദേയി വെർബും 11) യേശു യഥാർഥത്തിൽ ചെയ്തതും പഠിപ്പിച്ചതും കൈമാറുന്നതിലുള്ള അതിന്റെ വിശ്വസ്തതയെയോ (ദേയി വെർബും 19; മതബോധനഗ്രന്ഥം 126) സ്പർശിക്കുന്നില്ല.

മർക്കോസിന്റെ അന്ത്യഭാഗം (16:9-20). നമുക്കുള്ള ഏറ്റവും പഴയ ഗ്രീക്ക് പ്രതികളായ സിനായിറ്റിക്കൂസിലും (Sinaiticus) വത്തിക്കാനൂസിലും (Vaticanus) ഭയന്നുപോയ സ്ത്രീകളിൽ, 16:8-ൽ, സുവിശേഷം നിൽക്കുന്നു. എവുസേബിയൂസിനും വിശുദ്ധ ജെറോമിനും ഇത് അറിയാമായിരുന്നു. മറ്റു മിക്ക പ്രതികളിലും വിശുദ്ധ ഇരണേവൂസിനെപ്പോലുള്ള ആദിമ എഴുത്തുകാരിലും ദീർഘമായ അന്ത്യഭാഗം (16:9-20) ഉണ്ട്. അതിന്റെ ശൈലി മർക്കോസിന്റെ ബാക്കി ഭാഗത്തിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തമാണ്; മറ്റൊരു കൈ വളരെ നേരത്തേ കൂട്ടിച്ചേർത്തതാകാമെന്ന് പല പണ്ഡിതരും കരുതുന്നു. കത്തോലിക്കാ സഭ ഇതിനെ നിവേശിത വിശുദ്ധഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ഭാഗമായി സ്വീകരിക്കുന്നു: ലത്തീൻ വുൾഗാത്തയിൽ കാണുന്നതുപോലെ "എല്ലാ ഭാഗങ്ങളോടുംകൂടെ" ത്രെന്തോസ് സൂനഹദോസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളെ സ്വീകരിച്ചു; വുൾഗാത്തയിൽ ഈ ഭാഗമുണ്ട്. മതബോധനഗ്രന്ഥം ഇതിനെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു (977, 1507). സഭ ഇത് ആരാധനാക്രമത്തിൽ വായിക്കുന്നു. ആരാണ് ഈ വാക്കുകൾ എഴുതിയത് എന്ന ചോദ്യവും അവ ദൈവവചനമാണെന്ന ഉറപ്പും ഒന്നിച്ചുകൊണ്ടുപോകാം.

പിൽക്കാലത്ത്. പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം അലക്സാണ്ഡ്രിയായിൽ പ്രസംഗിച്ചു, അവിടെ മരിച്ചു; അവിടത്തെ സഭയുടെ സ്ഥാപകനായി ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. സുവിശേഷത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലെ മരുഭൂമിയിലെ സ്വരം നിമിത്തം സിംഹമാണ് പ്രതീകം (വിശുദ്ധ ജെറോമിന്റെ ക്രമം). ഒരു പിൽക്കാല വിവരണമനുസരിച്ച് 828-ൽ വെനീസിലെ വ്യാപാരികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകൾ അലക്സാണ്ഡ്രിയായിൽനിന്ന് വെനീസിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി; വെനീസ് അദ്ദേഹത്തെ മധ്യസ്ഥനായി സ്വീകരിച്ചു. ശിരസ്സ് അലക്സാണ്ഡ്രിയായിലുണ്ടെന്ന് കോപ്റ്റിക് സഭ പറയുന്നു. ഇതെല്ലാം പാരമ്പര്യങ്ങളാണ്, ഉറച്ച ചരിത്രമല്ല.

എട്ടാം അധ്യായത്തിലെ പത്രോസിന്റെ വിശ്വാസപ്രഖ്യാപനത്തിലാണ് മർക്കോസ് തിരിയുന്നത്. ആദ്യപകുതി ചോദിക്കുന്നു: യേശു ആരാണ്? രണ്ടാംപകുതി പറയുന്നു: അവിടുന്ന് സഹിക്കേണ്ട ക്രിസ്തുവാണ്. രണ്ട് അന്ധരുടെ സൗഖ്യം മധ്യഭാഗത്തെ ചട്ടക്കൂടാക്കുന്നു (8:22-26; 10:46-52); അതിനുള്ളിൽ യേശു മൂന്നുപ്രാവശ്യം പീഡാനുഭവം പ്രവചിക്കുന്നു.

മർക്കോസ് കഥ പറയുന്ന വിധം. വേഗത്തിൽ നീങ്ങുന്നു; "ഉടനെ" എന്ന വാക്ക് ആവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഒരു കഥയുടെ ഉള്ളിൽ മറ്റൊന്ന് വയ്ക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടമാണ്; ഓരോന്നും മറ്റേതിനെ വിശദീകരിക്കുന്നു (5:21-43; 11:12-25; 14:1-11). പുൽത്തകിടിയുടെ പച്ചനിറം (6:39), വഞ്ചിയിലെ തലയണ (4:38) തുടങ്ങിയ ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. മർക്കോസിൽ മാത്രം: രഹസ്യമായി വളരുന്ന വിത്ത് (4:26-29), ഉമിനീരുകൊണ്ട് സുഖപ്പെടുന്ന ബധിരൻ (7:31-37), രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളിലായി സുഖപ്പെടുന്ന അന്ധൻ (8:22-26), ഓടിപ്പോയ യുവാവ് (14:51-52).

• ദൈവരാജ്യം സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. യേശുവിന്റെ ആദ്യവാക്കുകൾ എല്ലാം സംഗ്രഹിക്കുന്നു (1:15; മതബോധനഗ്രന്ഥം 541, 1427). അനുതാപം എന്നാൽ ഹൃദയത്തിന്റെ മാറ്റമാണ് (മതബോധനഗ്രന്ഥം 1430).
• യേശു ദൈവപുത്രനാണ്. ഗ്രന്ഥം ഈ ശീർഷകത്തോടെ തുറക്കുന്നു (1:1). പിതാവ് അതു പറയുന്നു (1:11; 9:7). അശുദ്ധാത്മാക്കൾ വിളിച്ചുകൂവുന്നു (3:11; 5:7). ഏറ്റവും ബലഹീനമായ നിമിഷത്തിൽ ഒരു വിജാതീയ പടയാളി ഏറ്റുപറയുന്നു (15:39).
• ക്രിസ്തു സഹിക്കണം. "മെസയാനിക രഹസ്യം" (Messianic secret): ഒന്നും പറയരുതെന്ന് യേശു പലപ്പോഴും ആവശ്യപ്പെടുന്നു (1:34; 1:44; 3:12; 5:43; 7:36; 8:30; 9:9). കുരിശില്ലാതെ അവിടുത്തെ ശക്തി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടും. പത്രോസ് ക്രിസ്തുവെന്ന് ഏറ്റുപറയുമ്പോൾ യേശു ഉടനെ വരാനിരിക്കുന്ന സഹനത്തെപ്പറ്റി പറയുന്നു (8:29-31; മതബോധനഗ്രന്ഥം 440). പത്രോസിന് ആ വാക്കിന്റെ അർഥം അപ്പോഴും മനസ്സിലായില്ലെന്നും സഹിക്കുന്ന ദാസനിലേക്ക് അദ്ദേഹം മാനസാന്തരപ്പെടേണ്ടിയിരുന്നുവെന്നും ഈ രംഗത്തെപ്പറ്റി ബെനഡിക്ട് പാപ്പാ പറയുന്നു.
• ശിഷ്യത്വം കുരിശിന്റെ വഴിയാണ്. ഓരോ പ്രവചനത്തിനും (8:31; 9:31; 10:33-34) ശേഷം ശിഷ്യന്മാർ മനസ്സിലാക്കാതെ പോകുന്നു (8:32; 9:32-34; 10:35-37); തുടർന്ന് പ്രബോധനം: കുരിശെടുക്കുക; എല്ലാവരിലും ഒടുവിലാകുക; ദാസനാകുക (8:34; 9:35; 10:43-45).
• ക്ഷമിക്കാനും സുഖപ്പെടുത്താനുമുള്ള അധികാരം. അധികാരത്തോടെ പഠിപ്പിക്കുന്നു (1:22), പിശാചുക്കളെ പുറത്താക്കുന്നു (1:25; മതബോധനഗ്രന്ഥം 550, 1673), ദൈവത്തിനു മാത്രം കഴിയുന്ന പാപമോചനം നൽകുന്നു (2:5-10; മതബോധനഗ്രന്ഥം 589, 1441). ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും അവിടുന്ന് സുഖപ്പെടുത്തുന്നു (മതബോധനഗ്രന്ഥം 1503).
• വിശ്വാസം, ചെറുതെങ്കിലും. ഭയപ്പെടേണ്ട, വിശ്വസിക്കുക മാത്രം ചെയ്യുക (5:36). ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു, എന്നെ സഹായിക്കണമേ (9:24). ജനക്കൂട്ടത്തിലെ സ്ത്രീയെയും (5:34) ബർതിമേയൂസിനെയും (10:52) വിശ്വാസം രക്ഷിക്കുന്നു. നസറത്തിലെ ജനത്തിന്റെ അവിശ്വാസം അവിടുത്തെ അദ്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു (6:5-6).
• അന്ധതയും കാഴ്ചയും. ശിഷ്യന്മാർ കാണുന്നു, എങ്കിലും കാണുന്നില്ല (8:17-21). രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളിലായി സുഖപ്പെടുന്ന അന്ധൻ അവരുടെയും നമ്മുടെയും ചിത്രമാണ് (8:22-26). കാഴ്ച കിട്ടിയ ബർതിമേയൂസ് വഴിയിൽ അവിടുത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു (10:52).
• നിയമങ്ങൾക്കുമേൽ കരുണ. സാബത്ത് മനുഷ്യനുവേണ്ടിയാണ് (2:27; മതബോധനഗ്രന്ഥം 2173). ഒരാളെ യഥാർഥത്തിൽ അശുദ്ധനാക്കുന്നത് എന്തെന്ന് യേശു പഠിപ്പിക്കുന്നു (7:14-23; മതബോധനഗ്രന്ഥം 582). അവിടുന്ന് നിയമം അസാധുവാക്കുന്നില്ല. നിയമം പാലിക്കുന്നവനെ സ്നേഹിക്കുന്നു (10:21); രാജ്യത്തിന്റെ അടുത്തായ നിയമജ്ഞനെ പ്രശംസിക്കുന്നു (12:34). ഒന്നാം കൽപനയെപ്പറ്റി: 12:29-31; മതബോധനഗ്രന്ഥം 2196.
• യേശുവിന്റെ കുടുംബം. ദൈവഹിതം നിർവഹിക്കുന്നവരാണ് അവിടുത്തെ സഹോദരനും സഹോദരിയും അമ്മയും (3:35). ഇത് പരിശുദ്ധ അമ്മയെ മാറ്റിനിർത്തുന്നില്ല: മാതാവ് വിശ്വസ്തതയോടെ ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നത് ഇതുതന്നെയാണെന്ന് ലൂമെൻ ജെൻസിയും (Lumen Gentium) 58 പറയുന്നു. മർക്കോസ് "സഹോദരന്മാരെയും സഹോദരിമാരെയും" പറ്റി പറയുന്നിടത്ത് (3:31; 6:3) സഭ എന്നും മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുള്ളത് അടുത്ത ബന്ധുക്കളെയാണ്, കന്യകാമറിയത്തിന്റെ മറ്റു മക്കളെയല്ല (മതബോധനഗ്രന്ഥം 500). 6:3-ലെ യാക്കോബും യോസെയും മറ്റൊരു മറിയത്തിന്റെ മക്കളാണ് (15:40).
• വിവാഹം. ദൈവം യോജിപ്പിച്ചത് ആരും വേർപെടുത്താതിരിക്കട്ടെ (10:9; മതബോധനഗ്രന്ഥം 1614, 1650).
• അഭിഷേകവും സൗഖ്യവും. പന്ത്രണ്ടുപേർ അനേകം രോഗികളെ തൈലംപൂശി സുഖപ്പെടുത്തി (6:13; മതബോധനഗ്രന്ഥം 1506). ഉത്ഥിതനായ കർത്താവ് ഈ ദൗത്യം പുതുക്കുന്നു (16:18; മതബോധനഗ്രന്ഥം 1507).
• ജാഗരൂകരായിരിക്കുക. ആ ദിവസവും മണിക്കൂറും ആർക്കും അറിഞ്ഞുകൂടാ (13:32-37). പുത്രന്റെ സ്വത്വത്തെ ഇതു പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നില്ലെന്ന് മതബോധനഗ്രന്ഥം വിശദീകരിക്കുന്നു: അറിയില്ലെന്ന് അവിടുന്ന് സമ്മതിച്ചത് വെളിപ്പെടുത്താൻ താൻ അയയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് മറ്റൊരിടത്ത് പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ് (474). ജാഗ്രതയ്ക്കും ആശ്രയത്തിനുമുള്ള വിളിയാണിത്; ഭയത്തിനോ തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്നതിനോ അല്ല.

യേശുവിന്റെ മരണത്തിനു പിന്നിൽ. മർക്കോസ് വ്യക്തികളെയും അധികാരികളെയുമാണ് പറയുന്നത്: പ്രധാനപുരോഹിതന്മാരും നിയമജ്ഞരും (14:1), സംഘം (14:55), യേശുവിനെ ഏൽപിച്ചുകൊടുക്കുന്ന പീലാത്തോസ് (15:15). പ്രധാനപുരോഹിതന്മാർ ജനക്കൂട്ടത്തെ ഇളക്കിവിടുന്നു (15:11). പങ്കെടുത്തവരുടെ വ്യക്തിപരമായ പാപം ദൈവത്തിനു മാത്രമേ അറിയൂ എന്നും ഉത്തരവാദിത്വം ജറുസലെമിലെ യഹൂദരുടെമേൽ മുഴുവനായി ചുമത്താനാവില്ലെന്നും മതബോധനഗ്രന്ഥം പറയുന്നു (597). നോസ്ത്ര ഏത്താത്തേ (Nostra Aetate) 4-ഉം ഇതുതന്നെ പഠിപ്പിക്കുന്നു; ഇന്നത്തെ യഹൂദരുടെമേലും അതു ചുമത്താനാവില്ലെന്നും. പാപികളെന്ന നിലയിൽ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കാണ് ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ ഉത്തരവാദിത്വം (മതബോധനഗ്രന്ഥം 598).

• പ്രവർത്തിക്കുന്ന ദൈവപുത്രൻ. നീണ്ട പ്രസംഗങ്ങൾ കുറവ്; പ്രവൃത്തികളാണ് ഏറെയും. നാലും പതിമൂന്നും അധ്യായങ്ങൾ മാത്രമാണ് ദീർഘപ്രഭാഷണങ്ങൾ. കാറ്റിനോടും കടലിനോടും അവിടുന്ന് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു; "ഇവൻ ആരാണ്!" എന്ന് ശിഷ്യന്മാർ അദ്ഭുതപ്പെടുന്നു (4:39-41).
• യഥാർഥ മനുഷ്യൻ. മറ്റേതു സുവിശേഷത്തിലേക്കാളും വ്യക്തമായി അവിടുത്തെ വികാരങ്ങൾ മർക്കോസ് കാണിക്കുന്നു: അനുകമ്പ (1:41), കഠിനഹൃദയങ്ങൾ കണ്ടുള്ള കോപവും ദുഃഖവും (3:5), നെടുവീർപ്പ് (7:34; 8:12), കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള അമർഷം (10:14), ധനികനെ നോക്കി സ്നേഹിക്കുന്നു (10:21), ഗത്സേമനിയിലെ വ്യാകുലതയും അസ്വസ്ഥതയും (14:33). ദൈവിക വ്യക്തിത്വത്തോട് ഐക്യപ്പെട്ട യഥാർഥ മാനുഷിക അറിവ് അവിടുത്തേക്കുണ്ട് (മതബോധനഗ്രന്ഥം 472-474). ഒരേ ദൈവപുത്രൻ യഥാർഥ ദൈവവും യഥാർഥ മനുഷ്യനുമാണ്.
• ജീവൻ നൽകുന്ന ദാസൻ. മർക്കോസ് 10:45 ആണ് താക്കോൽവാക്യം: ശുശ്രൂഷിക്കാനും അനേകർക്കുവേണ്ടി മോചനദ്രവ്യമായി ജീവൻ നൽകാനും വന്നു (കാണുക: മതബോധനഗ്രന്ഥം 608, 622).
• പ്രാർഥിക്കുന്ന പുത്രൻ. പ്രഭാതത്തിനുമുമ്പ് ഏകാന്തതയിൽ (1:35), മലയിൽ (6:46), ഗത്സേമനിയിൽ. യേശുവിന്റെ അധരങ്ങളിൽനിന്ന് "ആബ്ബാ" എന്ന അറമായ വാക്ക് സുവിശേഷങ്ങളിൽ മർക്കോസ് മാത്രമാണ് നൽകുന്നത് (14:36; മതബോധനഗ്രന്ഥം 612, 2605).
• ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ, എങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടാത്തവൻ. മർക്കോസിൽ കുരിശിലെ അവിടുത്തെ ഏകവാക്ക് ഇരുപത്തിരണ്ടാം സങ്കീർത്തനത്തിന്റെ ആദ്യവരിയാണ് (15:34). താൻ പാപം ചെയ്തതുപോലെ തള്ളപ്പെട്ടതിന്റെ അനുഭവം അവിടുത്തേക്ക് ഉണ്ടായില്ല; പിതാവുമായി എന്നും ഐക്യപ്പെടുത്തിയിരുന്ന സ്നേഹത്തിൽ അവിടുന്ന് നമ്മുടെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു എന്ന് മതബോധനഗ്രന്ഥം (603). ആ സങ്കീർത്തനം അവസാനിക്കുന്നതു സ്തുതിയിലാണ്.
• മുമ്പേ പോകുന്ന ഉത്ഥിതൻ. അവിടുന്ന് നിങ്ങൾക്കുമുമ്പേ ഗലീലിയിലേക്കു പോകുന്നു (16:7). തുടങ്ങിയിടത്തുതന്നെ കഥ തുടരുന്നു; വായനക്കാരൻ അവിടുത്തെ അനുഗമിക്കാൻ തിരിച്ചയയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

മതബോധനഗ്രന്ഥം സുവിശേഷങ്ങളെ വിശുദ്ധഗ്രന്ഥത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഹൃദയമെന്നു വിളിക്കുന്നു (125; കാണുക 126-127). മർക്കോസിനെ അതു പലപ്പോഴും ആശ്രയിക്കുന്നു: മാനസാന്തരത്തിനുള്ള വിളി, 541, 1427; പത്രോസിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിലും പീഡാനുഭവവും, 440; പാപമോചനം, 1441; രോഗികൾ, 1503-1507; വിവാഹം, 1614; സാബത്ത്, 2173; ഒന്നാം കൽപന, 2196; ഗത്സേമനിയും കുരിശും, 603, 612, 2605; ജ്ഞാനസ്നാനവും അയയ്ക്കലും, 977, 1257.

സഭാപിതാക്കന്മാർ (ആശയം). കേട്ടതൊന്നും വിട്ടുകളയാതിരിക്കാനും തെറ്റായി ഒന്നും പറയാതിരിക്കാനുമായിരുന്നു മർക്കോസിന്റെ ഏകശ്രദ്ധ എന്ന് പാപ്പിയാസ് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. സഭകളിൽ വായിക്കാൻ പത്രോസ് ഗ്രന്ഥത്തെ അംഗീകരിച്ചുവെന്ന് വിശുദ്ധ ജെറോമും, മത്തായിയെ അദ്ദേഹം അടുത്തു പിന്തുടരുന്നുവെന്ന് വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിനും പറയുന്നു.

ബെനഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മർക്കോസിനെപ്പറ്റി മാത്രമായി മതബോധനപ്രസംഗം നടത്തിയിട്ടില്ല. എന്നാൽ ബാർണബാസ്, സീലാസ്, അപ്പോളോസ് എന്നിവരെപ്പറ്റിയുള്ള പ്രസംഗത്തിൽ (2007 ജനുവരി 31) യോഹന്നാൻ മർക്കോസിനെയും പൗലോസുമായുള്ള തർക്കത്തെയുംപറ്റി പറയുന്നു; പത്രോസിനെപ്പറ്റി പറയുമ്പോൾ (2006 മേയ് 17) മർക്കോസ് എട്ടാം അധ്യായം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ആരാധനാക്രമത്തിൽ.

• സീറോ മലങ്കര. 2025-26-ലെ വായനപ്പട്ടിക ഏപ്രിൽ 25-ന് വിശുദ്ധ മർക്കോസിനെ മർക്കോ 4:1-9-നോടുകൂടി അനുസ്മരിക്കുന്നു. കാലങ്ങളിലെ ഞായറാഴ്ചകളിലും മർക്കോസ് വായിക്കുന്നു: വലിയ നോമ്പിലെ മൂന്നാം ഞായറാഴ്ചയായ മ്ശർയോ (M'shario) ഞായറാഴ്ച വി. കുർബാനയിൽ തളർവാതരോഗിയെ സുഖപ്പെടുത്തുന്ന ഭാഗം (മർക്കോ 2:1-12). ബർതിമേയൂസിന്റെ സൗഖ്യം (മർക്കോ 10:46-52) ആറാം ഞായറാഴ്ചയായ സമിയോ (Samio) ഞായറിന്റേതാണ്.
• ലത്തീൻ. ബി വർഷത്തിലെ സുവിശേഷം മർക്കോസാണ്; ആ വർഷത്തെ ഓശാന ഞായറാഴ്ചയിലെ പീഡാനുഭവവും. മർക്കോസ് ചെറുതായതുകൊണ്ട് സാധാരണകാലത്തെ പതിനേഴാം ഞായർ മുതൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം ഞായർ വരെ യോഹന്നാൻ 6 വായിക്കുന്നു. സാധാരണകാലത്തെ ഒന്നാം ആഴ്ചമുതൽ ഒമ്പതാം ആഴ്ചവരെ ആഴ്ചദിവസങ്ങളിലെ ദിവ്യബലിയിൽ മർക്കോസ് വായിക്കുന്നു. വിശുദ്ധ മർക്കോസിന്റെ തിരുനാൾ ഏപ്രിൽ 25.
• സീറോ മലബാർ. 2025 മുതൽ 2027 വരെയുള്ള വായനപ്പട്ടികകളിൽ വിശുദ്ധ കുർബാനയിൽ മറ്റു സുവിശേഷങ്ങളെക്കാൾ കുറച്ചാണ് മർക്കോസ് വായിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്: ദനഹാക്കാലത്തെ ഞായറാഴ്ചകളിൽ മർക്കോ 3:7-19, മർക്കോ 2:1-12; വലിയ നോമ്പിൽ മർക്കോ 8:31-9:1. വിശുദ്ധ മർക്കോസിന്റെ ദിവസമായ ഏപ്രിൽ 25-ന് മർക്കോ 16:15-20.

ഏകദേശം ഒന്നര മണിക്കൂർകൊണ്ട് ഒറ്റയിരിപ്പിൽ മർക്കോസ് വായിക്കാം. ആദ്യം അങ്ങനെ ചെയ്യുക, കഴിയുമെങ്കിൽ ഉറക്കെ: കേൾക്കാൻവേണ്ടിയാണ് ഇത് എഴുതിയത്. പിന്നെ രണ്ടാഴ്ചകൊണ്ട് സാവധാനം:

• ഒന്നുമുതൽ മൂന്നുവരെ ദിവസം: അധ്യായം 1-3. എത്ര വേഗം നീങ്ങുന്നു എന്നും ആരൊക്കെ വിസ്മയിക്കുന്നു, ആരൊക്കെ കോപിക്കുന്നു എന്നും ശ്രദ്ധിക്കുക.
• നാലുമുതൽ ആറുവരെ: അധ്യായം 4-6. "ഇവൻ ആരാണ്!" എന്ന് ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ചോദിക്കുക.
• ഏഴും എട്ടും: അധ്യായം 7-8. 8:29-ൽ നിന്ന് സ്വയം ഉത്തരം പറയുക.
• ഒമ്പതും പത്തും: അധ്യായം 9-10. മൂന്നു പ്രവചനങ്ങളും മൂന്നു പരാജയങ്ങളും പിന്തുടരുക. നിങ്ങളെത്തന്നെ കാണുന്നുണ്ടോ?
• പതിനൊന്നും പന്ത്രണ്ടും: അധ്യായം 11-13. വിധവയെ ശ്രദ്ധിക്കുക; പിന്നെ ജാഗരിക്കുക.
• പതിമൂന്നും പതിനാലും: അധ്യായം 14-16. പീഡാനുഭവം സാവധാനം വായിക്കുക. മുന്നോട്ടുപോകുംമുമ്പ് 16:8-ൽ സ്ത്രീകളോടൊപ്പം അല്പനേരം നിൽക്കുക.