8 നവംബർ 2026 · സീറോ മലങ്കര റീത്ത്
അനുദിന വചനം ആപ്പിൽ തുറക്കുകകൂടാതെ: സീറോ മലബാർ റീത്ത് · ലത്തീൻ റീത്ത് · English
“നിങ്ങൾ ഈ ദേവാലയം നശിപ്പിക്കുക; മൂന്നു ദിവസത്തിനകം ഞാൻ അതു പുനരുദ്ധരിക്കും.” യോഹന്നാൻ 2:19
കഴിഞ്ഞ ഞായറാഴ്ച ദൈവത്തിന്റെ പരിശുദ്ധ വാസസ്ഥലമായ സഭയെ നാം ആഘോഷിച്ചു. ഇന്നു ഹൂദോശ് ഈത്തോയിൽ സഭയുടെ നവീകരണം ആഘോഷിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ഒന്നിച്ചുപോകുന്നു. ക്രിസ്തു വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു സഭ പരിശുദ്ധയാണ്; എങ്കിലും അവൾ പാപികളാൽ നിർമിതയാണ്; എപ്പോഴും ശുദ്ധീകരണം ആവശ്യമുള്ളവളാണ്. രണ്ടാം വത്തിക്കാൻ കൗൺസിൽ അതു വ്യക്തമായി പറയുന്നു: പാപികളെ തന്റെ മടിയിൽ വഹിക്കുന്ന സഭ ഒരേസമയം പരിശുദ്ധയും എപ്പോഴും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടേണ്ടവളുമാണ് (ലുമെൻ ജെൻസിയും 8).
അപകടവും പരിഹാരവും വായനകൾ കാണിക്കുന്നു. സീനായുടെ അടിവാരത്തിൽ ജനം ഒരു സ്വർണക്കാളക്കുട്ടിയെ ഉണ്ടാക്കുന്നു; തങ്ങൾക്കു നിയന്ത്രിക്കാവുന്ന ഒരു ദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു. ദേവാലയം സമർപ്പിക്കുന്ന സോളമൻ ഏറ്റുപറയുന്നു: “അങ്ങയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ സ്വർഗത്തിനും സ്വർഗാധിസ്വർഗത്തിനും അസാധ്യമെങ്കിൽ ഞാൻ നിർമിച്ച ഈ ഭവനം എത്ര അപര്യാപ്തം!” (1 രാജാ 8:27). ദൈവഭവനം ഒരിക്കലും നമ്മുടെ സ്വത്താകാനാവില്ല. ലവൊദീക്യായിലെ സഭയോട് ഉത്ഥിതനായ ക്രിസ്തു പറയുന്നു: “ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാതെ മന്ദോഷ്ണനാകയാൽ നിന്നെ ഞാൻ എന്റെ വായിൽനിന്നു തുപ്പിക്കളയും” (വെളി 3:16). ഒരു സഭയുടെ അപകടം പാപം മാത്രമല്ല, സുഖലോലുപതയുമാണ്.
ചാട്ടയുമായി യേശു ദേവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു കച്ചവടക്കാരെ പുറത്താക്കുന്നു. അവിടുത്തെ കോപം ആരാധനയ്ക്കെതിരേയല്ല; കച്ചവടമായി മാറിയ ആരാധനയ്ക്കെതിരേയാണ്. പിന്നെ അവിടുന്നു തന്നിലേക്കുതന്നെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു: “നിങ്ങൾ ഈ ദേവാലയം നശിപ്പിക്കുക; മൂന്നു ദിവസത്തിനകം ഞാൻ അതു പുനരുദ്ധരിക്കും.” അവൻ പറഞ്ഞത് തന്റെ ശരീരമാകുന്ന ആലയത്തെപ്പറ്റിയാണ്. സഭയുടെ യഥാർഥ നവീകരണം എപ്പോഴും ക്രൂശിതനും ഉത്ഥിതനുമായ ക്രിസ്തുവിലേക്കുള്ള മടക്കമാണ്; ഹെബ്രായലേഖനം പറയുന്നതുപോലെ, അവിടുത്തെ രക്തം ജീവിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ശുശ്രൂഷിക്കാൻ നമ്മുടെ അന്തഃകരണത്തെ നിർജീവപ്രവൃത്തികളിൽനിന്നു വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നു (ഹെബ്രാ 9:14).
നവീകരണം സഭയ്ക്കു പുറത്തുനിന്നല്ല, അവളുടെ സ്വന്തം ഉറവിടങ്ങളിൽനിന്നാണു വരുന്നത്: വചനം, രഹസ്യങ്ങൾ, പ്രാർഥന, അനുതാപം. അതുകൊണ്ടാണു ലവൊദീക്യായെ ശാസിച്ചശേഷം കർത്താവു പറയുന്നത്: “ആരെങ്കിലും എന്റെ സ്വരം കേട്ടു വാതിൽ തുറന്നുതന്നാൽ ഞാൻ അവന്റെ അടുത്തേക്കു വരും. ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും.”
വിഷയം: “ദൈവഭവനം നവീകരിക്കുക; നിന്നിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുക.”
കഴിഞ്ഞ ഞായറാഴ്ച ദൈവത്തിന്റെ വിശുദ്ധവാസസ്ഥലമായി സഭയെ നാം ആഘോഷിച്ചു. ഇന്ന്, ഹൂദോസ് ഈത്തോയിൽ, നവീകരിക്കപ്പെടാൻ സഭ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. യേശു ദേവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു കച്ചവടക്കാരെ പുറത്താക്കുന്നു; ഒരു പുതിയ ആലയത്തെപ്പറ്റി, തന്റെ ശരീരത്തെപ്പറ്റി, സംസാരിക്കുന്നു. നവീകരണം പുതിയ കെട്ടിടമോ പുതിയ പരിപാടിയോ അല്ല; ദൈവത്തിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവാണ്.
“അപ്പോൾ അവർ വിളിച്ചുപറഞ്ഞു: ഇസ്രായേലേ, ഇതാ ഈജിപ്തിൽനിന്നു നിന്നെ കൊണ്ടുവന്ന ദേവൻമാർ.” പുറപ്പാട് 32:4
“പ്രാവുകളെ വിൽക്കുന്നവരോട് അവൻ കൽപിച്ചു: ഇവയെ ഇവിടെനിന്ന് എടുത്തുകൊണ്ടു പോകുവിൻ. എന്റെ പിതാവിന്റെ ആലയം നിങ്ങൾ കച്ചവടസ്ഥലമാക്കരുത്.” യോഹന്നാൻ 2:16
ജീവിതത്തിൽ: നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽനിന്നു ദൈവത്തെ തിക്കിമാറ്റുന്ന ഒരു വിഗ്രഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഈ ആഴ്ച അതു നീക്കം ചെയ്യുക.
“എന്നാൽ, ദൈവം യഥാർഥത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വസിക്കുമോ? അങ്ങയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ സ്വർഗത്തിനും സ്വർഗാധിസ്വർഗത്തിനും അസാധ്യമെങ്കിൽ ഞാൻ നിർമിച്ച ഈ ഭവനം എത്ര അപര്യാപ്തം!” 1 രാജാക്കന്മാർ 8:27
“യേശു മറുപടി പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ ഈ ദേവാലയം നശിപ്പിക്കുക; മൂന്നു ദിവസത്തിനകം ഞാൻ അതു പുനരുദ്ധരിക്കും… എന്നാൽ, അവൻ പറഞ്ഞത് തന്റെ ശരീരമാകുന്ന ആലയത്തെപ്പറ്റിയാണ്.” യോഹന്നാൻ 2:19, 21
ജീവിതത്തിൽ: വിശുദ്ധ കുർബാനയ്ക്കുമുമ്പ് ഓർക്കുക: നീ ക്രിസ്തുവിന്റെ ശരീരത്തിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നു; അവിടുത്തെ നിന്റെ ശരീരത്തിലേക്കു സ്വീകരിക്കും.
“കർത്താവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന ഇപ്പോൾത്തന്നെ അവിടുത്തെ അന്വേഷിക്കുവിൻ; അവിടുന്ന് അരികെയുള്ളപ്പോൾ അവിടുത്തെ വിളിക്കുവിൻ. ദുഷ്ടൻ തന്റെ മാർഗവും അധർമി തന്റെ ചിന്താഗതികളും ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ! അവിടുത്തെ കരുണ ലഭിക്കേണ്ടതിന് അവൻ കർത്താവിങ്കലേക്കു തിരിയട്ടെ.” ഏശയ്യാ 55:6–7
“ഇതാ, ഞാൻ വാതിലിൽ മുട്ടുന്നു. ആരെങ്കിലും എന്റെ സ്വരം കേട്ടു വാതിൽ തുറന്നുതന്നാൽ ഞാൻ അവന്റെ അടുത്തേക്കു വരും. ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു ഭക്ഷിക്കുകയുംചെയ്യും.” വെളിപാട് 3:19–20
ജീവിതത്തിൽ: മംഗളവാർത്തക്കാലം മുന്നോട്ടുപോകുംമുമ്പ് നല്ലൊരു കുമ്പസാരം നടത്തുക.
നമ്മളോരോരുത്തരും നവീകരിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണു സഭ നവീകരിക്കപ്പെടുന്നത്. യേശു ഇപ്പോഴും ദേവാലയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ കയറുകൊണ്ടുള്ള ചമ്മട്ടികൊണ്ടല്ല, തന്റെ വചനംകൊണ്ടും കൂദാശകൾകൊണ്ടും.
അവിടുത്തേക്കു വാതിൽ തുറക്കാം, നമ്മുടെ വിഗ്രഹങ്ങളെ പുറത്താക്കാം, എല്ലാ ജനതകൾക്കുമുള്ള പ്രാർഥനാലയമായി വീണ്ടും മാറാം.
തീരുമാനം: ഈ ആഴ്ച ദേവാലയത്തിൽ പത്തു മിനിറ്റ് നിശ്ശബ്ദമായിരുന്നു ചോദിക്കുക: “കർത്താവേ, എന്നിൽ അങ്ങ് എന്താണു ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ടത്?”
പ്രിയ സഹോദരീസഹോദരന്മാരേ, കഴിഞ്ഞ ഞായറാഴ്ച ദൈവത്തിന്റെ പരിശുദ്ധ ഭവനമായ സഭയെ നാം ആഘോഷിച്ചു. ഇന്നു ഹൂദോശ് ഈത്തോയിൽ സഭയുടെ നവീകരണം ആഘോഷിക്കുന്നു. രണ്ടും ഒരേസമയം സത്യമാണ്: ക്രിസ്തു അവളെ പരിശുദ്ധയാക്കുന്നതുകൊണ്ടു സഭ പരിശുദ്ധയാണ്; പാപികളായ നമ്മാൽ നിർമിതയായതുകൊണ്ട് അവൾക്ക് എപ്പോഴും നവീകരണം ആവശ്യമാണ്.
നമ്മുടെ വായനകൾ രണ്ട് അപകടങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. സീനായിൽ ജനം ഒരു സ്വർണക്കാളക്കുട്ടിയെ ഉണ്ടാക്കി; കാണാനും നിയന്ത്രിക്കാനും കഴിയുന്ന ഒരു ദേവൻ. ലവൊദീക്യായിലെ സഭയോട് ഉത്ഥിതനായ കർത്താവു പറയുന്നു: “മന്ദോഷ്ണനാകയാൽ നിന്നെ ഞാൻ എന്റെ വായിൽനിന്നു തുപ്പിക്കളയും.” സഭയുടെ അപകടം പാപം മാത്രമല്ല, സുഖലോലുപതയുമാണ്.
പിന്നെ യേശു ദേവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു കച്ചവടക്കാരുടെ മേശകൾ മറിച്ചിടുന്നു. അവിടുന്ന് ആരാധനയ്ക്കെതിരായിരുന്നില്ല; കച്ചവടമായി മാറിയ ആരാധനയ്ക്കെതിരായിരുന്നു. അവിടുന്നു പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഈ ദേവാലയം നശിപ്പിക്കുക; മൂന്നു ദിവസത്തിനകം ഞാൻ അതു പുനരുദ്ധരിക്കും.” അവൻ പറഞ്ഞത് തന്റെ ശരീരത്തെപ്പറ്റിയാണ്. സഭയുടെ ഓരോ യഥാർഥ നവീകരണവും ക്രൂശിതനും ഉത്ഥിതനുമായ ക്രിസ്തുവിലേക്കുള്ള മടക്കമാണ്.
അപ്പോൾ നവീകരണം എവിടെ ആരംഭിക്കുന്നു? മറ്റാരിലുമല്ല. എന്നിൽ. നല്ല ഒരു കുമ്പസാരത്തിൽ, പള്ളിയിലെ നിശ്ശബ്ദതയിലും ഭക്ത്യാദരത്തിലും, കർത്താവു മുട്ടുമ്പോൾ തുറക്കുന്ന ഒരു ഹൃദയത്തിൽ. “ആരെങ്കിലും എന്റെ സ്വരം കേട്ടു വാതിൽ തുറന്നുതന്നാൽ ഞാൻ അവന്റെ അടുത്തേക്കു വരും. ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും.” അൽപസമയത്തിനകം ഈ ബലിപീഠത്തിൽ അവിടുന്നു കൃത്യമായും അതു ചെയ്യും. ആമേൻ.
കുഞ്ഞുങ്ങളേ, കുറെക്കാലം ആരും വീടു വൃത്തിയാക്കിയില്ലെങ്കിൽ എന്തു സംഭവിക്കും? എല്ലായിടത്തും പൊടി! ആളുകൾ ദേവാലയത്തെ ചന്തയാക്കിയതുകൊണ്ട് ഒരിക്കൽ യേശു അവിടെ ചെന്ന് അതു വൃത്തിയാക്കി.
നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളും ദൈവത്തിന്റെ ഭവനമാണ്. യേശുവിനോടു സോറി പറഞ്ഞും പ്രാർഥിച്ചുമാണു നാം അവ വൃത്തിയാക്കുന്നത്. യേശു പറയുന്നു: “ഞാൻ നിന്റെ വാതിൽക്കൽ നിന്നു മുട്ടുന്നു.” നമുക്ക് അവിടുത്തേക്കു വാതിൽ തുറക്കാമോ? നമുക്കു പറയാം: “യേശുവേ, അകത്തു വരണമേ!”
കർത്താവായ യേശുവേ, അങ്ങു ദേവാലയം ശുദ്ധീകരിക്കുകയും അങ്ങയുടെ ശരീരമാകുന്ന ആലയം ഉയിർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങയുടെ സഭയെ ശുദ്ധീകരിക്കണമേ; വിഗ്രഹങ്ങളിൽനിന്നും മന്ദോഷ്ണതയിൽനിന്നും ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കണമേ; അങ്ങയുടെ വിശുദ്ധ മേശയിൽ ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഭക്ഷിക്കാൻ എഴുന്നള്ളണമേ. ആമേൻ.
പശ്ചിമ സുറിയാനി ആരാധനാവത്സരത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, സഭയുടെ ശുദ്ധീകരണം ആഘോഷിക്കുന്ന കൂദോശ് ഈത്തോ ഞായറിനു പിന്നാലെ വരുന്നതാണ് സഭയുടെ നവീകരണം ആഘോഷിക്കുന്ന ഹൂദോശ് ഈത്തോ ഞായർ. കഴിഞ്ഞ ഞായറാഴ്ച സഭ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു; ഇന്ന് സഭ നവീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്നത്തെ വായനകൾ പലതാണ്; എല്ലാം ഒരേ ഇടത്തെ ചുറ്റുന്നു: ദൈവത്തിന്റെ ഭവനം. സന്ധ്യാസുവിശേഷത്തിൽ (മർക്കോസ് 11:15–17) യേശു ദേവാലയത്തെ എല്ലാ ജനതകൾക്കുമുള്ള പ്രാർഥനാലയം എന്നു വിളിക്കുന്നു. തങ്ങൾക്കു നിയന്ത്രിക്കാവുന്ന ഒരു ദേവനെ ജനം ഉണ്ടാക്കുന്നതും, ദൈവകോപത്തിനും ജനത്തിനും ഇടയിൽ മോശ നിൽക്കുന്നതും പുറപ്പാട് 32 കാണിക്കുന്നു. ചിതറിപ്പോയ ജനത്തെ ദൈവം വീണ്ടും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടി പോഷിപ്പിക്കുമെന്ന് ജറെമിയാ 31-ഉം ഏശയ്യാ 55-ഉം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. സുഖലോലുപയും മന്ദോഷ്ണയുമായ ഒരു സഭയുടെ വാതിൽക്കൽ ഉത്ഥിതനായ കർത്താവു മുട്ടുന്നതാണ് വെളിപാട് 3-ൽ നാം കാണുന്നത്.
ഈ പഠനം അവയിൽ മൂന്നെണ്ണം എടുക്കുന്നു: ദേവാലയസമർപ്പണവേളയിലെ സോളമന്റെ പ്രാർഥന, യഥാർഥ ശ്രീകോവിലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഹെബ്രായലേഖനം, യേശു ദേവാലയം ശുദ്ധീകരിക്കുകയും തന്റെ ശരീരമാകുന്ന ആലയത്തെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന യോഹന്നാന്റെ സുവിശേഷം. കല്ലുകൊണ്ടുള്ള ഭവനത്തിൽനിന്ന്, കൈകൊണ്ടു നിർമിക്കാത്ത കൂടാരത്തിലേക്ക്, നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട് ഉയിർപ്പിക്കപ്പെട്ട ക്രിസ്തുവിന്റെ ശരീരത്തിലേക്ക് ഈ വഴി നീളുന്നു. വാസം, ശുദ്ധീകരണം, നവീകരണം എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ താക്കോൽവാക്കുകൾ.
പശ്ചാത്തലം.
ബി.സി. പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ സോളമൻ ജറുസലെമിലെ ദേവാലയം പണിതുതീർത്തു; വാഗ്ദാനപേടകം അതിവിശുദ്ധസ്ഥലത്തേക്കു കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു. കർത്താവിന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ മേഘം ഭവനം നിറച്ചതിനാൽ പുരോഹിതന്മാർക്കു ശുശ്രൂഷ ചെയ്യാൻ നിൽക്കാനായില്ല (8:10–11). അപ്പോൾ രാജാവു പ്രാർഥിക്കാൻ തിരിയുന്നു. പഴയനിയമത്തിലെ മഹത്തായ സമർപ്പണ അധ്യായമാണ് എട്ടാം അധ്യായം: പേടകത്തിന്റെ പ്രദക്ഷിണം (1–13), ജനത്തോടുള്ള സോളമന്റെ പ്രസംഗം (14–21), ദീർഘമായ പ്രാർഥന (22–53), ആശീർവാദം (54–61), ബലികളും തിരുനാളും (62–66).
ബാബിലോൺ പ്രവാസകാലത്തോ അതിനുശേഷമോ, ദേവാലയം തകർന്നുകിടന്ന കാലത്താണ് രാജാക്കന്മാരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്ക് അന്തിമരൂപം ലഭിച്ചത്. ഈ പ്രാർഥന ആ ആദ്യവായനക്കാരെ ആഴത്തിൽ സ്പർശിച്ചു. ദൈവം ഒരിക്കലും ആ കെട്ടിടത്തിനുള്ളിൽ അടയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല; വിദൂരദേശത്തുനിന്ന് ഈ സ്ഥലത്തേക്കു തിരിഞ്ഞു പ്രാർഥിക്കുന്നവരെയും അവിടുന്നു കേൾക്കുന്നു (8:46–50).
ഘടന.
താക്കോൽവാക്കുകൾ.
വാക്യാനുസൃതം.
“സോളമൻ കർത്താവിന്റെ ബലിപീഠത്തിനു മുൻപിൽ ഇസ്രായേൽജനത്തിന്റെ സന്നിധിയിൽ, ഉന്നതങ്ങളിലേക്കു കരങ്ങളുയർത്തി പ്രാർഥിച്ചു” (8:22)
സമൂഹത്തിന്റെ തലവനായി, നിന്നുകൊണ്ട്, തുറന്ന കരങ്ങളോടെ രാജാവു പ്രാർഥിക്കുന്നു. ആദിമക്രൈസ്തവരും ഇങ്ങനെതന്നെ പ്രാർഥിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഭൂഗർഭകല്ലറകളിലെ (കാറ്റക്കോമ്പുകൾ) ചിത്രങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. പ്രാർഥന ആരംഭിക്കുന്നതു തുറന്ന കൈകളോടെയാണ്: സ്വീകരിക്കാനാണു നാം വരുന്നത്.
“എന്നാൽ, ദൈവം … ഭൂമിയിൽ വസിക്കുമോ? അങ്ങയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ സ്വർഗത്തിനും സ്വർഗാധിസ്വർഗത്തിനും അസാധ്യമെങ്കിൽ ഞാൻ നിർമിച്ച ഈ ഭവനം എത്ര അപര്യാപ്തം!” (8:27)
ഇസ്രായേലിന് എക്കാലത്തും ഉണ്ടായിരുന്നതിൽ ഏറ്റവും മനോഹരമായ മന്ദിരം പണിതുതീർത്ത സോളമൻ, അതിനെക്കുറിച്ച് ആദ്യം പറയുന്നത് അതിന്റെ നിസ്സാരതയാണ്. സ്വർഗാധിസ്വർഗം എന്നത് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് എന്നു പറയാനുള്ള ഹീബ്രു ശൈലിയാണ്. ഭവനം ദൈവത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല; തന്റെ ജനത്തെ കണ്ടുമുട്ടാൻ അവിടുന്നു തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഇടമാണത്. സോളമന് ഒരിക്കലും സങ്കൽപിക്കാനാവാത്ത വിധത്തിൽ സുവിശേഷം ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നു: വചനം മാംസമായി നമ്മുടെയിടയിൽ വസിച്ചു (യോഹന്നാൻ 1:14).
“അങ്ങയുടെ കടാക്ഷം ഇതിൻമേൽ രാപകൽ ഉണ്ടായിരിക്കണമേ! അങ്ങയുടെ നാമം ഇവിടെ ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്ന് അങ്ങ് അരുളിച്ചെയ്തിട്ടുണ്ടല്ലോ.” (8:29)
ദൈവം ഭവനത്തിൽ താമസിക്കണമെന്നല്ല, ഭവനത്തിലേക്കു നോക്കണമെന്നാണ് സോളമൻ അപേക്ഷിക്കുന്നത്. പ്രവാസത്തിലായിരുന്ന ദാനിയേൽ ജറുസലെമിനു നേരേ തുറന്നുകിടക്കുന്ന ജാലകങ്ങൾക്കരികെ ദിവസം മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രാർഥിച്ചു (ദാനിയേൽ 6:10). ഈ ദിശാബോധം സഭ ഇന്നും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു: ബലിപീഠത്തിലേക്കു തിരിഞ്ഞ്, സുറിയാനി പാരമ്പര്യത്തിൽ കർത്താവു വരാനിരിക്കുന്ന കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞ്, നാം പ്രാർഥിക്കുന്നു.
“അങ്ങു വസിക്കുന്ന സ്വർഗത്തിൽനിന്നു ഞങ്ങളുടെ പ്രാർഥന കേട്ട് ഞങ്ങളോട് ക്ഷമിക്കണമേ!” (8:30)
പ്രാർഥന അവസാനിക്കുന്നതു ക്ഷമയിലാണ്. തുടർന്നുള്ള വാക്യങ്ങളിൽ (31–53) ജനത്തെ ഈ ഭവനത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്ന ദുരിതങ്ങൾ സോളമൻ എണ്ണിപ്പറയുന്നു: അനീതി, യുദ്ധത്തിലെ പരാജയം, വരൾച്ച, ക്ഷാമം, ദൂരദേശത്തുനിന്നു വരുന്ന വിദേശി, പ്രവാസം. ഓരോ തവണയും അപേക്ഷ ആവർത്തിക്കുന്നു: കേൾക്കണമേ, ക്ഷമിക്കണമേ.
സഭ ഇതിനെ വായിക്കുന്ന വിധം.
രാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്തെ പ്രാർഥനയെക്കുറിച്ചു പറയുമ്പോൾ മതബോധനഗ്രന്ഥം ഈ പ്രാർഥന ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു: ദേവാലയം ഇസ്രായേലിന്റെ പ്രാർഥനാസ്ഥലമാകേണ്ടിയിരുന്നു; അതിന്റെ സമർപ്പണവേളയിലെ സോളമന്റെ പ്രാർഥന ദൈവത്തിന്റെ വാഗ്ദാനത്തിലും ഉടമ്പടിയിലും അടിയുറച്ചതാണ് (CCC 2580, ആശയം). ലത്തീൻ റീത്തിലും ദേവാലയസമർപ്പണത്തിന് ഈ അധ്യായത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം (8:22–23, 27–30) വായിക്കുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യാവതാരത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിലാണ് ക്രൈസ്തവർ വാക്യം 27 വായിക്കുന്നത്: സ്വർഗങ്ങൾക്ക് ഉൾക്കൊള്ളാനാവാത്ത ദൈവത്തെ കന്യകാമറിയം തന്റെ ഉദരത്തിൽ വഹിച്ചു. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള സഭകളുടെ ഗീതങ്ങൾ ഇതു സന്തോഷത്തോടെ പാടുന്നു.
പശ്ചാത്തലം.
എഴുതപ്പെട്ട ഒരു പ്രസംഗമാണ് ഹെബ്രായലേഖനം; അതു സ്വയം വിളിക്കുന്നത് ഉപദേശവചനം എന്നാണ് (13:22). തളർന്നുതുടങ്ങിയ, പിന്നോട്ടു നോക്കാൻ പ്രലോഭിതരായ ക്രൈസ്തവർക്കാണ് അത് എഴുതിയത്. ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പേരു പറയുന്നില്ല; വിശുദ്ധ പൗലോസിന്റെ ലേഖനങ്ങളോടൊപ്പമാണ് സഭ ഇതിനെ സ്വീകരിച്ചത്. പഴയ ഉടമ്പടിയിലെ ആരാധനയെ ക്രിസ്തുവിന്റെ ഏകബലിയുമായി 8–10 അധ്യായങ്ങൾ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു.
ഒൻപതാം അധ്യായത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം പാപപരിഹാരദിനമാണ്, യോം കിപ്പൂർ (ലേവ്യർ 16). വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പ്രധാനപുരോഹിതൻ ഒരു കാളയുടെയും ഒരു കോലാടിന്റെയും രക്തവുമായി തിരശ്ശീലയ്ക്കുള്ളിൽ അതിവിശുദ്ധസ്ഥലത്തു പ്രവേശിച്ച്, തന്റെയും ജനത്തിന്റെയും പാപങ്ങൾക്കായി കൃപാസനത്തിന്മേൽ തളിച്ചിരുന്നു. ലേഖകൻ വിവരിക്കുന്നത് തന്റെ കാലത്തെ ദേവാലയമല്ല, പുറപ്പാടുഗ്രന്ഥം വിവരിക്കുന്ന മരുഭൂമിയിലെ കൂടാരമാണ്.
ഘടന.
താക്കോൽവാക്കുകൾ.
വാക്യാനുസൃതം.
“ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രതീകമായ ആദ്യത്തെ കൂടാരം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം, ശ്രീകോവിലിലേക്കുള്ള പാത തുറക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നു പരിശുദ്ധാത്മാവ് ഇതിനാൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.” (9:8)
കൂടാരത്തിന്റെ ക്രമീകരണംതന്നെ ഒരു പാഠമായിരുന്നു. ഒരു തിരശ്ശീലയും വർഷത്തിലൊരിക്കൽ മാത്രമുള്ള പ്രവേശനവും വഴി ഇനിയും അടഞ്ഞുകിടക്കുന്നു എന്നു വ്യക്തമായി പറഞ്ഞു. യേശു മരിച്ചപ്പോൾ ദേവാലയത്തിലെ തിരശ്ശീല മുകളിൽനിന്നു താഴെവരെ രണ്ടായി കീറി (മർക്കോസ് 15:38); വഴി തുറക്കപ്പെട്ടു.
“അവൻ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു നിത്യരക്ഷ സാധിച്ചതു കോലാടുകളുടെയോ കാളക്കിടാക്കളുടെയോ രക്തത്തിലൂടെയല്ല, സ്വന്തം രക്തത്തിലൂടെയാണ്.” (9:12)
എന്നേക്കുമായി: പ്രധാനപുരോഹിതന് എല്ലാ വർഷവും മടങ്ങിവരേണ്ടിയിരുന്നു; ക്രിസ്തുവിന് അതു വേണ്ട. വാക്യം 11-ൽ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്: ചിലതിൽ വന്നുകഴിഞ്ഞ നന്മകൾ, മറ്റു ചിലതിൽ വരാനിരിക്കുന്ന നന്മകൾ; പി.ഒ.സി. രണ്ടാമത്തേതു സ്വീകരിക്കുന്നു. രണ്ടും ക്രിസ്തുവിനെ സംബന്ധിച്ചു സത്യമാണ്.
“എങ്കിൽ, നിത്യാത്മാവുമൂലം കളങ്കമില്ലാതെ ദൈവത്തിനു തന്നെത്തന്നെ സമർപ്പിച്ച ക്രിസ്തുവിന്റെ രക്തം, ജീവിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ശുശ്രൂഷിക്കാൻ നമ്മുടെ … നിർജീവ പ്രവൃത്തികളിൽനിന്ന് എത്രയധികമായി വിശുദ്ധീകരിക്കുകയില്ല!” (9:14)
വാക്യം പാപമോചനത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല; അത് അവസാനിക്കുന്നത് ആരാധനയിലാണ്. ജീവിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ശുശ്രൂഷിക്കാനാണ് നാം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നത്; ഇവിടെ ശുശ്രൂഷിക്കുക എന്ന ക്രിയ ആരാധനാശുശ്രൂഷയെ കുറിക്കുന്ന വാക്കാണ്. ആരാധിക്കുന്ന ഒരു ജനമാണ് രക്ഷയുടെ ലക്ഷ്യം.
സഭ ഇതിനെ വായിക്കുന്ന വിധം.
ഏക പ്രധാനപുരോഹിതനായ ക്രിസ്തു എന്നേക്കുമായി സ്വർഗീയ ശ്രീകോവിലിൽ പ്രവേശിച്ചുവെന്നും (CCC 662), അവിടുത്തെ ഏകബലിയെ സന്നിഹിതമാക്കുന്ന സ്മാരകമാണ് വി. കുർബാനയെന്നും (CCC 1364–1366) മതബോധനഗ്രന്ഥം പഠിപ്പിക്കുന്നു. പാപികളെ തന്റെ മടിയിൽ വഹിക്കുന്ന സഭ ഒരേസമയം പരിശുദ്ധയും എപ്പോഴും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടേണ്ടവളുമാണെന്നും, സഭ നിരന്തരം അനുതാപത്തിന്റെയും നവീകരണത്തിന്റെയും വഴിയിൽ ചരിക്കുന്നുവെന്നും രണ്ടാം വത്തിക്കാൻ കൗൺസിൽ പറയുന്നു (ലൂമെൻ ജെൻസിയം 8). ആ നവീകരണം എവിടെനിന്നു വരുന്നു എന്ന് ഹെബ്രായലേഖനം കാണിക്കുന്നു: ആദ്യം പുതിയ പദ്ധതികളിൽനിന്നല്ല, അന്തഃകരണത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച് നമ്മെ ആരാധനയ്ക്കു പ്രാപ്തരാക്കുന്ന ക്രിസ്തുവിന്റെ രക്തത്തിൽനിന്ന്.
പശ്ചാത്തലം.
യേശുവിന്റെ പരസ്യജീവിതത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, തന്റെ സുവിശേഷം പരാമർശിക്കുന്ന മൂന്നു പെസഹാകളിൽ ആദ്യത്തേതിൽ (2:13; 6:4; 11:55), യോഹന്നാൻ ഈ രംഗം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മത്തായിയും മർക്കോസും ലൂക്കായും ഇതു വിവരിക്കുന്നത് ജറുസലെം പ്രവേശനത്തിനുശേഷം, അവസാന ആഴ്ചയിലാണ്; ഇന്നത്തെ സന്ധ്യാസുവിശേഷമായ മർക്കോസിന്റെ വിവരണം അതാണ്. സംഭവങ്ങളുടെ ക്രമം എന്തായാലും, തന്റെ സുവിശേഷം മുഴുവൻ വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു അടയാളമായി യോഹന്നാൻ ഇത് ആരംഭത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു: യേശുതന്നെയാണ് പുതിയ ദേവാലയം.
പെസഹായ്ക്കു വരുന്ന തീർഥാടകർക്കു ബലിയർപ്പിക്കാൻ ഊനമറ്റ മൃഗങ്ങൾ വേണമായിരുന്നു; ദേവാലയനികുതി ടയിർ നഗരത്തിന്റെ വെള്ളിനാണയങ്ങളിലാണ് അടച്ചിരുന്നത്. അതുകൊണ്ട് നാണയം മാറ്റുന്നവർ പുറത്തെ അങ്കണത്തിൽ ഇരുന്നു. ഈ കച്ചവടം നിയമാനുസൃതവും ഉപകാരപ്രദവുമായിരുന്നു. യേശുവിന്റെ പ്രവൃത്തി, ജറെമിയായുടെ അടയാളങ്ങൾപോലെ, കച്ചവടമായി മാറിയ ആരാധനയ്ക്കെതിരായ ഒരു പ്രവാചക അടയാളമാണ്.
ഘടന.
താക്കോൽവാക്കുകൾ.
വാക്യാനുസൃതം.
“അവൻ കയറുകൊണ്ട് ഒരു ചമ്മട്ടിയുണ്ടാക്കി അവരെയെല്ലാം ആടുകളോടും കാളകളോടുംകൂടെ ദേവാലയത്തിൽനിന്നു പുറത്താക്കി” (2:15)
ചമ്മട്ടിയെക്കുറിച്ചു പറയുന്നതു യോഹന്നാൻ മാത്രമാണ്; ആടുകളെയും കാളകളെയും പുറത്താക്കാനാണ് അത് ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് വാക്യഘടന സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ രംഗം കാണിക്കുന്നത് അധികാരമാണ്, ക്രൂരതയല്ല.
“എന്റെ പിതാവിന്റെ ആലയം നിങ്ങൾ കച്ചവടസ്ഥലമാക്കരുത്.” (2:16)
ജറുസലെമിലെ തന്റെ ആദ്യരംഗത്തിൽത്തന്നെ യേശു ദൈവത്തെ എന്റെ പിതാവ് എന്നു വിളിക്കുന്നു. ദേവാലയം തന്റെ പിതാവിന്റെ ഭവനമാണ്; ആ ഭവനത്തിലെ പുത്രനായാണ് അവിടുന്നു സംസാരിക്കുന്നത്.
“നിങ്ങൾ ഈ ദേവാലയം നശിപ്പിക്കുക; മൂന്നു ദിവസത്തിനകം ഞാൻ അതു പുനരുദ്ധരിക്കും.” (2:19)
ഈ കല്പനയിൽ ഒരു വിരോധാഭാസമുണ്ട്: അവിടുത്തെ ശരീരമാകുന്ന ആലയം മറ്റുള്ളവർ നശിപ്പിക്കും; അവിടുന്ന് അതിനെ ഉയിർപ്പിക്കും. വിചാരണവേളയിൽ ഈ വാക്ക് അവിടുത്തേക്കെതിരേ വളച്ചൊടിക്കപ്പെട്ടു (മർക്കോസ് 14:58). ഉയർത്തുക എന്ന ക്രിയതന്നെയാണ് ഉത്ഥാനത്തെക്കുറിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
“ഈ ദേവാലയം പണിയുവാൻ നാൽപത്താറു സംവത്സരമെടുത്തു.” (2:20)
മഹാനായ ഹേറോദേസ് ബി.സി. 20/19-ഓടെ ദേവാലയത്തിന്റെ പുനർനിർമാണം ആരംഭിച്ചു; പണി പിന്നെയും ഏറെക്കാലം തുടർന്നു. നാൽപത്താറു വർഷം എന്നത് ഏകദേശം എ.ഡി. 27/28 എന്ന കാലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; യേശുവിന്റെ പരസ്യജീവിതത്തിന്റെ ആരംഭം കണക്കാക്കാൻ ഇതു സഹായകമാണ്. എ.ഡി. 70-ൽ റോമാക്കാർ നശിപ്പിക്കുന്നതിന് ഏതാനും വർഷം മുമ്പു മാത്രമാണ് ദേവാലയത്തിന്റെ പണി പൂർത്തിയായത്.
“എന്നാൽ, അവൻ പറഞ്ഞത് തന്റെ ശരീരമാകുന്ന ആലയത്തെപ്പറ്റിയാണ്.” (2:21)
“അവൻ മരിച്ചവരിൽനിന്ന് ഉയിർപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ ശിഷ്യൻമാർ അവൻ ഇതു പറഞ്ഞിരുന്നുവെന്ന് ഓർമിക്കുകയും അങ്ങനെ, വിശുദ്ധ ലിഖിതവും … വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു.” (2:22)
ഗ്രാഹ്യം പിന്നീടാണു വരുന്നത്: ഉയിർപ്പിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, യേശു പറഞ്ഞതെല്ലാം അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന പരിശുദ്ധാത്മാവിലൂടെ (യോഹന്നാൻ 14:26). ശൂന്യമായ കല്ലറയുടെ അടുത്തുനിന്നാണ് സഭ എപ്പോഴും വിശുദ്ധ ലിഖിതങ്ങൾ വായിക്കുന്നത്.
സഭ ഇതിനെ വായിക്കുന്ന വിധം.
ദൈവവുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ സവിശേഷസ്ഥലമായി കരുതിയാണ് യേശു ദേവാലയത്തിലേക്കു പോയതെന്നും, പിതാവിനോടുള്ള തീക്ഷ്ണമായ സ്നേഹംകൊണ്ടാണ് കച്ചവടക്കാരെ പുറത്താക്കിയതെന്നും മതബോധനഗ്രന്ഥം പറയുന്നു (CCC 584). അവിടുന്നു ദേവാലയത്തെ നിന്ദിച്ചില്ല. നമ്മുടെയിടയിൽ ദൈവത്തിന്റെ അന്തിമ വാസസ്ഥലമായി, യഥാർഥ ദേവാലയമായി, അവിടുന്നു തന്നെത്തന്നെ അവതരിപ്പിച്ചു; അതിന്റെ നാശവും പുനരുദ്ധാരണവും അവിടുത്തെ മരണവും ഉത്ഥാനവുമായിരിക്കും (CCC 586, ആശയം). ഇവിടെ യോഹന്നാൻ യഹൂദർ എന്ന് എഴുതുമ്പോൾ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് യേശുവിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത ദേവാലയാധികാരികളെയാണ്, യഹൂദജനത്തെയല്ല. യഹൂദജനത്തെ ഒന്നാകെ യേശുവിന്റെ മരണത്തിന്റെ കുറ്റക്കാരായി കാണരുതെന്ന് സഭ പഠിപ്പിക്കുന്നു (CCC 597; അക്രൈസ്തവമതങ്ങൾ (നോസ്ത്ര ഏത്താത്തെ) 4).
ക്രിസ്തുവിന്റെ ഉത്ഥിതശരീരമാണ് യഥാർഥ ദേവാലയം; അതിനാൽ അവിടുത്തെ ശരീരമായ സഭയും ദൈവത്തിന്റെ ആലയമാണ്; ഓരോ വിശ്വാസിയും പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ആലയമാണ് (1 കോറിന്തോസ് 3:16; 6:19; CCC 797). ഒരു ദേവാലയത്തിന്റെ സമർപ്പണവേളയിൽ വിശുദ്ധ അഗസ്റ്റിൻ തന്റെ ജനത്തോടു പറഞ്ഞു: ഈ കെട്ടിടം നമ്മുടെ പ്രാർഥനകളുടെ ഭവനമാണ്; എന്നാൽ ദൈവത്തിന്റെ ഭവനം നാംതന്നെയാണ്; ഈ ജീവിതത്തിൽ പണിയപ്പെടുകയും കാലത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ സമർപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഭവനം (ആശയം). ഈ ജീവിക്കുന്ന ആലയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുകയും അതിനു ശുശ്രൂഷ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ദേവാലയമന്ദിരം വിശുദ്ധമാകുന്നത് (CCC 1179–1180).
യേശു കോപിച്ചോ? കോപം പാപമാണോ?
കോപം ഒരു വികാരമാണ്; തെറ്റായ ലക്ഷ്യം തേടുമ്പോഴോ അളവു കവിയുമ്പോഴോ ആണ് അതു പാപമാകുന്നത്. യേശുവിന്റെ കോപം വിശുദ്ധമായ തീക്ഷ്ണതയാണ്: പിതാവിന്റെ ഭവനത്തോടും അവിടെ പ്രാർഥിക്കാൻ വന്ന ജനതകളോടുമുള്ള സ്നേഹം (മർക്കോസ് 11:17). പൗലോസ് ശ്ലീഹാ എഴുതുന്നു: കോപിക്കാം; എന്നാൽ, പാപം ചെയ്യരുത് (എഫേസോസ് 4:26).
ദൈവത്തെ ഒരു കെട്ടിടത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളാനാവില്ലെങ്കിൽ നാം എന്തിനു ദേവാലയങ്ങൾ കൂദാശ ചെയ്യുന്നു?
സോളമനും ഇതേ ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ദൈവത്തിന് ഒരു ഭവനം ആവശ്യമില്ല; നമുക്ക് ആവശ്യമുണ്ട്. ദേവാലയം സഭയുടെ ദൃശ്യമായ അടയാളമാണ്; സമൂഹം ഒരുമിച്ചുകൂടി വചനം കേൾക്കുകയും കൂദാശകൾ ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇടം (CCC 1180–1181, ആശയം). അതു ദൈവത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടല്ല, തന്റെ ജനത്തെ അവിടെ കണ്ടുമുട്ടാൻ ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്തതുകൊണ്ടാണ് വിശുദ്ധമാകുന്നത്.
യേശു ദേവാലയം ശുദ്ധീകരിച്ചത് ഒരു പ്രാവശ്യമോ രണ്ടു പ്രാവശ്യമോ?
യോഹന്നാൻ ഇത് ആരംഭത്തിലും മറ്റു മൂന്നു സുവിശേഷങ്ങൾ അവസാനത്തിലും വയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു ശുദ്ധീകരണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ചില വ്യാഖ്യാതാക്കൾ കരുതുന്നു; തന്റെ സുവിശേഷം മുഴുവന്റെയും താക്കോലായി, അതിന്റെ അർഥം നിമിത്തം, യോഹന്നാൻ ആ സംഭവം ആരംഭത്തിൽ വച്ചുവെന്ന് അനേകർ കരുതുന്നു. സഭ ഈ ചോദ്യത്തിനു തീർപ്പുകല്പിച്ചിട്ടില്ല; പാഠം ഏതായാലും ഒന്നുതന്നെ: യേശു ദേവാലയത്തിന്റെ കർത്താവും അതിന്റെ പൂർത്തീകരണവുമാണ്.
പശ്ചിമ സുറിയാനി കലണ്ടറിൽ ആരാധനാവത്സരം ആരംഭിക്കുന്നതു സഭയുടെ ഞായറുകളോടെയാണ്: സഭ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന കൂദോശ് ഈത്തോയും, നവീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഹൂദോശ് ഈത്തോയും. അടുത്ത ആഴ്ച മംഗളവാർത്തകളുടെ ഞായറുകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് സഭ തന്നെത്തന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ദേവാലയവും ബലിപീഠവും വിശുദ്ധ മൂറോൻകൊണ്ട് കൂദാശ ചെയ്യപ്പെടുന്നു; ബലിപീഠം തന്റെ ജനത്തിന്റെ ഇടയിൽ കർത്താവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ഇടമായിത്തീരുന്നു. ഇന്നത്തെ സുവിശേഷം ഓരോ ഇടവകയോടും ലളിതമായ ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു: നമ്മുടെ ദേവാലയം പ്രാർഥനാലയമോ, കച്ചവടസ്ഥലമോ? ഹൂദോശ് ഈത്തോ പ്രാർഥിക്കുന്ന നവീകരണം ഹൃദയത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു; വി. കുർബാനയിൽ ബലിപീഠത്തിൽനിന്നു പോഷണം സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇടവകയുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു.