17 ഫെബ്രുവരി 2027 · സീറോ മലങ്കര റീത്ത്
അനുദിന വചനം ആപ്പിൽ തുറക്കുകകൂടാതെ: ലത്തീൻ റീത്ത് · സീറോ മലബാർ റീത്ത് · English
“യേശു പറഞ്ഞു: നീ എന്നെ അനുഗമിക്കുക; മരിച്ചവർ തങ്ങളുടെ മരിച്ചവരെ സംസ്കരിക്കട്ടെ.” മത്തായി 8:22
അഞ്ചു വാക്യങ്ങൾക്കിടയിൽ രണ്ടുതവണ ഉൽപത്തി ഒരേ വാക്ക് ആവർത്തിക്കുന്നു: അന്നുതന്നെ. ദൈവം കല്പിച്ചതുപോലെ അബ്രാഹം അന്നുതന്നെ അവരെ പരിച്ഛേദനം ചെയ്തു… അന്നുതന്നെ അബ്രാഹവും മകൻ ഇസ്മായേലും പരിച്ഛേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അവനു തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതു വയസ്സായിരുന്നു. ഒരു സമിതി രൂപീകരിക്കാനോ കൂടുതൽ സൗകര്യമുള്ള ഒരു കാലത്തിനായി കാത്തിരിക്കാനോ അവൻ മുതിർന്നില്ല. ദൈവം സംസാരിച്ചു; അന്നുതന്നെ അബ്രാഹം അനുസരിച്ചു; ആദ്യം സ്വയം, പിന്നെ തന്റെ ഭവനം മുഴുവനും. നോമ്പിന്റെ നിശ്ശബ്ദശത്രുക്കളിലൊന്നാണു നീട്ടിവയ്ക്കൽ. കൂടുതൽ പ്രാർഥിക്കണം, കുമ്പസാരിക്കണം, രമ്യതപ്പെടണം, ദാനം ചെയ്യണം എന്നൊക്കെ നാം ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; ദിവസങ്ങൾ വഴുതിപ്പോകുന്നു. സങ്കീർത്തകൻ നേരേ വിപരീതമായി പ്രാർഥിക്കുന്നു: അങ്ങയുടെ കല്പനകൾ പാലിക്കാൻ ഞാൻ അമാന്തിക്കാതെ തിടുക്കം കാട്ടുന്നു.
സുവിശേഷത്തിൽ രണ്ടുപേർ യേശുവിനെ സമീപിക്കുന്നു. ഒന്നാമൻ ഉത്സാഹിയാണ്: ഗുരോ, അങ്ങ് എവിടെ പോയാലും ഞാൻ അങ്ങയെ അനുഗമിക്കും. യേശു അവനോടു വില പറയുന്നു: കുറുനരികൾക്കു മാളങ്ങളും ആകാശപ്പറവകൾക്കു കൂടുകളുമുണ്ട്; എന്നാൽ മനുഷ്യപുത്രനു തല ചായ്ക്കാൻ ഇടമില്ല. രണ്ടാമൻ അനുഗമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ പിന്നീട്: കർത്താവേ, ആദ്യം പോയി എന്റെ പിതാവിനെ സംസ്കരിക്കാൻ എന്നെ അനുവദിക്കണമേ. യേശു പറയുന്നു: നീ എന്നെ അനുഗമിക്കുക; മരിച്ചവർ തങ്ങളുടെ മരിച്ചവരെ സംസ്കരിക്കട്ടെ. മാതാപിതാക്കളെ നിന്ദിക്കാനല്ല കർത്താവു പഠിപ്പിച്ചത്; ഏറ്റവും മാന്യമായ കടമപോലും തന്നെ അനുഗമിക്കുന്നതിനു മുമ്പിൽ വയ്ക്കരുത് എന്നാണ് എന്നു വി. ജോൺ ക്രിസോസ്തോം വിശദീകരിക്കുന്നു (ആശയം). അവൻ എന്തുകൊണ്ട് അത്രയും വിലയുള്ളവനാകുന്നു? പൗലോസ് ഉത്തരം നൽകുന്നു: ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അറിവിന്റെയും എല്ലാ നിക്ഷേപങ്ങളും ക്രിസ്തുവിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കൊളോസോസുകാരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ സ്നേഹത്തിൽ ഒന്നിച്ച് ആശ്വാസം കണ്ടെത്താൻ പൗലോസ് പ്രാർഥനയിൽ പോരാടുന്നു; ക്രിസ്തുവിലുള്ള അവരുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ ദൃഢത കണ്ട് അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു. തല ചായ്ക്കാൻ ഇടമില്ലാത്തവൻ തന്നെയാണു നിക്ഷേപം.
വിഷയം: “യേശു പറഞ്ഞു: നീ എന്നെ അനുഗമിക്കുക; മരിച്ചവർ തങ്ങളുടെ മരിച്ചവരെ സംസ്കരിക്കട്ടെ.”
അബ്രാഹത്തിന്റെ തിടുക്കമുള്ള അനുസരണം, ക്രിസ്തുവിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിക്ഷേപം, കാത്തുനിൽക്കാത്ത വിളി.
“അങ്ങയുടെ പ്രമാണങ്ങൾ പാലിക്കാൻഞാൻ ഉത്സാഹിക്കുന്നു; ഒട്ടും അമാന്തം കാണിക്കുന്നില്ല.” സങ്കീർത്തനം 119:60
“തത്ക്ഷണം അവർ വലകളുപേക്ഷിച്ച് അവനെ അനുഗമിച്ചു.” മത്തായി 4:20
ജീവിതത്തിൽ: ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം നീട്ടിവച്ച നോമ്പുതീരുമാനം ഈ ആഴ്ച നടപ്പാക്കുക.
“എന്തെന്നാൽ, കർത്താവ് ജ്ഞാനം നൽകുന്നു; അവിടുത്തെ വദനത്തിൽനിന്ന് അറിവുംവിവേകവും പുറപ്പെടുന്നു.” സുഭാഷിതങ്ങൾ 2:6
“വിളിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് യഹൂദരോ ഗ്രീക്കുകാരോ ആകട്ടെക്രിസ്തു ദൈവത്തിന്റെ ശക്തിയും ദൈവത്തിന്റെ ജ്ഞാനവുമാണ്.” 1 കോറിന്തോസ് 1:24
ജീവിതത്തിൽ: ഈസ്റ്റർ വരെ എല്ലാ ദിവസവും സുവിശേഷത്തിലെ ഒരു അധ്യായം വായിക്കുക.
“എന്റെ രാജാവും ദൈവവുമായ സൈന്യങ്ങളുടെ കർത്താവേ, കുരികിൽപ്പക്ഷി ഒരു സങ്കേതവും മീവൽപ്പക്ഷി കുഞ്ഞിന് ഒരു കൂടും അങ്ങയുടെ ബലിപീഠത്തിങ്കൽ കണ്ടെണ്ടത്തുന്നുവല്ലോ.” സങ്കീർത്തനം 84:3
“യേശു പറഞ്ഞു: കലപ്പയിൽ കൈ വച്ചിട്ടു പിന്തിരിഞ്ഞു നോക്കുന്നഒരുവനും സ്വർഗരാജ്യത്തിനു യോഗ്യനല്ല.” ലൂക്കാ 9:62
ജീവിതത്തിൽ: ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പിൽ നിങ്ങൾ വയ്ക്കുന്ന ഒരു കാര്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അടുത്ത വി. കുർബാനയിൽ അത് അവനു സമർപ്പിക്കുക.
ദൈവവചനം കേൾക്കുന്ന ദിവസംതന്നെ അനുസരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്.
തല ചായ്ക്കാൻ ഇടമില്ലാതിരുന്നവനാണ് എല്ലാറ്റിനെക്കാളും വിലയുള്ള നിധി.
തീരുമാനം: ഈ ആഴ്ചയിലെ ഓരോ ദിവസവും ദൈവം ഹൃദയത്തിൽ തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ നല്ല കാര്യം ഉടനെ ചെയ്യുക.
പ്രിയരേ, ഉൽപത്തി രണ്ടുതവണ പറയുന്നു: അന്നുതന്നെ. തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതു വയസ്സുള്ള അബ്രാഹം, സ്വയം തുടങ്ങി തന്റെ ഭവനം മുഴുവനും, അന്നുതന്നെ ദൈവകല്പന അനുസരിച്ചു (ഉൽപ 17:23, 26).
നീട്ടിവയ്ക്കൽ നോമ്പിന്റെ നിശ്ശബ്ദശത്രുവാണ്. പ്രാർഥിക്കണം, കുമ്പസാരിക്കണം, ക്ഷമിക്കണം, കൊടുക്കണം എന്നു നാം വിചാരിക്കുന്നു; ദിവസങ്ങൾ വഴുതിപ്പോകുന്നു. സങ്കീർത്തകൻ പറയുന്നു: അങ്ങയുടെ കല്പനകൾ പാലിക്കാൻ ഞാൻ അമാന്തിക്കാതെ തിടുക്കം കാട്ടുന്നു (സങ്കീ 119:60).
സുവിശേഷത്തിൽ ഒരാൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: അങ്ങ് എവിടെ പോയാലും ഞാൻ അനുഗമിക്കും. മറ്റൊരാൾ പറയുന്നു: ആദ്യം പോയി എന്റെ പിതാവിനെ സംസ്കരിക്കാൻ അനുവദിക്കണമേ. യേശു മറുപടി നൽകുന്നു: മനുഷ്യപുത്രനു തല ചായ്ക്കാൻ ഇടമില്ല… നീ എന്നെ അനുഗമിക്കുക (മത്താ 8:19–22). നല്ല കാര്യങ്ങൾപോലും അവനു മുമ്പിൽ വരരുത്.
അവൻ എന്തുകൊണ്ട് അത്ര വിലയുള്ളവനാകുന്നു? കാരണം, ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അറിവിന്റെയും എല്ലാ നിക്ഷേപങ്ങളും അവനിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു (കൊളോ 2:3). മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു കാലത്തിനായി നമുക്കു കാത്തിരിക്കേണ്ട. അനുഗമിക്കാനുള്ള ദിവസം ഇന്നാണ്. ആമേൻ.
കുഞ്ഞുങ്ങളേ, ദൈവം അബ്രാഹത്തോട് ഒരു കാര്യം ചെയ്യാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ അന്നുതന്നെ അതു ചെയ്തു! യേശു എന്നെ അനുഗമിക്കൂ എന്നു പറയുമ്പോൾ നാം പിന്നെ, പിന്നെ എന്നു പറയരുത്. അമ്മയോ അപ്പയോ ചെയ്യാൻ പറഞ്ഞ നല്ല എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടോ? ഒരു ചിരിയോടെ ഇന്നുതന്നെ അതു ചെയ്യൂ.
കർത്താവായ യേശുവേ, അങ്ങേക്കു തല ചായ്ക്കാൻ ഇടമില്ലായിരുന്നു; എങ്കിലും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അറിവിന്റെയും എല്ലാ നിക്ഷേപങ്ങളും അങ്ങിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അന്നുതന്നെ അനുസരിച്ച അബ്രാഹത്തിന്റെ തിടുക്കം ഞങ്ങൾക്കു നൽകണമേ. ഒഴികഴിവുകളിൽനിന്നും നീട്ടിവയ്ക്കലുകളിൽനിന്നും ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കണമേ; ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ സ്നേഹത്തിൽ ഒന്നിപ്പിക്കണമേ; ഞങ്ങളുടെ വിശ്വാസം ദൃഢമാക്കണമേ; അങ്ങനെ അങ്ങ് എവിടെ പോയാലും ഞങ്ങൾ അങ്ങയെ അനുഗമിക്കട്ടെ. ആമേൻ.
കാലതാമസവും വിലപേശലുമില്ലാതെ “അന്നുതന്നെ” അബ്രാഹം അനുസരിക്കുന്നു. അത്തരം ആശ്രയത്തിന്റെ വേര് എവിടെയാണെന്ന് കൊളോസോസ് കാണിക്കുന്നു: “ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അറിവിന്റെയും നിധികൾ” ഒളിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ക്രിസ്തുവിൽ. സുവിശേഷത്തിൽ, രണ്ടുപേർ യേശുവിനെ അനുഗമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പക്ഷേ, സ്വന്തം വ്യവസ്ഥകളിൽ. അതിനു നൽകേണ്ട വില എന്താണെന്ന് യേശു അവരോടു തുറന്നു പറയുന്നു. നോമ്പിന്റെ ഈ ആദ്യ ആഴ്ചകളിൽ ഈ വായനകൾ ഒരു ലളിതമായ ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു: ദൈവം സംസാരിക്കുമ്പോൾ എത്ര നാൾ ഞാൻ അവിടുത്തെ കാത്തുനിർത്തുന്നു?
പശ്ചാത്തലം.
ദൈവം സംസാരിച്ചു കഴിഞ്ഞ് അബ്രാഹത്തെ വിട്ടുപോയി (17:22). തുടർന്ന് അബ്രാഹം ചെയ്യുന്നതാണ് ഈ വാക്യങ്ങൾ പറയുന്നത്. പ്രസംഗമില്ല, ദർശനമില്ല; ദൈവവചനം നടപ്പാക്കുന്നതു മാത്രം. അബ്രാഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം 15:6-ൽത്തന്നെ അവനു നീതിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. അതേ മനുഷ്യൻ, തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതാം വയസ്സിൽ, താൻ കേട്ടതനുസരിച്ച് വിലയേറിയതും വേദനാജനകവുമായ രീതിയിൽ ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഘടന.
താക്കോൽവാക്കുകൾ.
വാക്യാനുസൃതം.
“ദൈവം കൽപിച്ചതുപോലെ” (17:23)
കൽപനയിൽ വീട്ടിലുള്ള എല്ലാവരും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; അനുസരണത്തിലും അങ്ങനെതന്നെ. കുടുംബനാഥന്റെ വിശ്വാസം അയാളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; ആ മേൽക്കൂരയ്ക്കു കീഴിലുള്ള എല്ലാവരുടെയും ജീവിതത്തെ അതു രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
“അബ്രാഹത്തിനു തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതു വയസ്സും” (17:24)
പ്രായം വെറുമൊരു കണക്കല്ല. തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതു വയസ്സുള്ള ഒരാൾക്ക് ഒഴികഴിവുകൾ എത്രവേണമെങ്കിലുമുണ്ട്; ഇസഹാക്ക് ജനിച്ചിട്ടുമില്ല. വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ടതു കാണുംമുമ്പേ അബ്രാഹം അനുസരിക്കുന്നു.
“അന്നുതന്നെ അബ്രാഹവും മകൻ ഇസ്മായേലും പരിച്ഛേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.” (17:26)
ഉടമ്പടിയുടെ പരമ്പര ഇസഹാക്കിലൂടെയാണെങ്കിലും (17:21) ഇസ്മായേലിനും അടയാളം ലഭിക്കുന്നു. അബ്രാഹം അവനെ മകനായി കാണുന്നു; അവനോടുള്ള ദൈവത്തിന്റെ വാഗ്ദാനം നിലനിൽക്കുന്നു (17:20).
സഭ ഇതിനെ വായിക്കുന്ന വിധം.
സംഭവങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽനിന്ന് പൗലോസ് ശ്രദ്ധയോടെ ഒരു പാഠം എടുക്കുന്നു: “അപരിച്ഛേദിതനായിരുന്നപ്പോൾ വിശ്വാസംവഴി ലഭിച്ച നീതിയുടെ മുദ്രയായി” അബ്രാഹം ആ അടയാളം സ്വീകരിച്ചു (റോമാ 4:11). വിശ്വാസം ആദ്യം; അനുസരണം അതിനു മുദ്രവയ്ക്കുന്നു. വിശ്വാസത്തിന്റെ അനുസരണത്തിനു മാതൃകയായി മതബോധനഗ്രന്ഥം അബ്രാഹത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു (CCC 144–145). ദൈവം വിളിക്കുമ്പോൾ, വചനത്തിനു പൂർണമായി കീഴ്പ്പെട്ട ഹൃദയത്തോടെ, കർത്താവു പറഞ്ഞതുപോലെ അബ്രാഹം പുറപ്പെടുന്നു എന്ന് പ്രാർഥനയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രബോധനത്തിൽ അതു പറയുന്നു (CCC 2570).
പശ്ചാത്തലം.
8–9 അധ്യായങ്ങളിലെ ശക്തമായ പ്രവൃത്തികൾക്കിടയിലാണ് മത്തായി ഈ ചെറിയ രംഗം വച്ചിരിക്കുന്നത്. യേശു കഫർണാമിൽ അനേകരെ സുഖപ്പെടുത്തി (8:14–17); ഇപ്പോൾ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയ്ക്കു പോകാൻ കൽപിക്കുന്നു; കൊടുങ്കാറ്റ് 8:23–27-ൽ വരുന്നു. ശിഷ്യർ വഞ്ചിയിൽ കയറുംമുമ്പ്, അവനോടൊപ്പം പോകുക എന്നതിന്റെ അർഥം രണ്ടു സംഭാഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. ഇതേ വചനങ്ങളുടെ കൂടുതൽ വിശദമായ രൂപം ലൂക്കായിലുണ്ട് (ലൂക്കാ 9:57–62).
ഘടന.
താക്കോൽവാക്കുകൾ.
വാക്യാനുസൃതം.
“ഗുരോ, നീ പോകുന്നിടത്തെല്ലാം ഞാൻ നിന്നെ അനുഗമിക്കും.” (8:19)
നല്ല വാഗ്ദാനം; അത് ആത്മാർഥതയില്ലാത്തതാണെന്നു സൂചനയില്ല. നിയമജ്ഞൻ പിന്നീട് എന്തു ചെയ്തു എന്ന് മത്തായി പറയുന്നില്ല; ആ ചോദ്യം വായനക്കാരനുവേണ്ടി തുറന്നുകിടക്കുന്നു.
“കുറുനരികൾക്കു മാളങ്ങളും ആകാശപ്പറവകൾക്കു കൂടുകളുമുണ്ട്; എന്നാൽ, മനുഷ്യപുത്രനു തലചായ്ക്കാൻ ഇടമില്ല.” (8:20)
യേശു അവനെ നിരസിക്കുന്നില്ല; യഥാർഥ വില കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. ഗിരിപ്രഭാഷണത്തിൽ പക്ഷികൾ ആശ്രയത്തിനുള്ള കാരണമായിരുന്നു (6:26); ഇവിടെ, യേശു സ്വയം ഉപേക്ഷിച്ചത് അവയ്ക്കുണ്ട്.
“കർത്താവേ, പോയി എന്റെ പിതാവിനെ സംസ്കരിച്ചിട്ടുവരാൻ എന്നെ അനുവദിക്കണമേ.” (8:21)
മാതാപിതാക്കളെ സംസ്കരിക്കുന്നത് യഹൂദജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ കടമകളിലൊന്നായിരുന്നു (തോബിത് 4:3 കാണുക). അപേക്ഷ നല്ലതാണ്. “ആദ്യം” ഞാൻ ഇതു ചെയ്യട്ടെ എന്ന ഭാവമാണ് അതിലെ ഒരേയൊരു പ്രശ്നം.
“നീ എന്നെ അനുഗമിക്കുക; മരിച്ചവർ തങ്ങളുടെ മരിച്ചവരെ സംസ്കരിക്കട്ടെ.” (8:22)
ഞെട്ടിക്കുന്ന വാക്കാണിത്; അങ്ങനെതന്നെയാണ് ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതും. മാതാപിതാക്കളെ ചുംബിക്കാൻ എലീഷാ അനുവാദം ചോദിച്ചപ്പോൾ ഏലിയാ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു (1 രാജാക്കന്മാർ 19:20). ഏതു പ്രവാചകനും അവകാശപ്പെടാവുന്നതിലധികം യേശു അവകാശപ്പെടുന്നു. മാതാപിതാക്കളോടുള്ള ആദരം അവിടുന്ന് റദ്ദാക്കുന്നില്ല; അവിടുന്നുതന്നെ അതിനെ പ്രതിരോധിക്കുന്നുണ്ട് (മത്തായി 15:3–6). ദൈവത്തിന്റെ വിളിക്കുമുമ്പിൽ മറ്റൊന്നും വരുന്നില്ല എന്നാണ് അവിടുന്ന് പറയുന്നത്.
സഭ ഇതിനെ വായിക്കുന്ന വിധം.
കുടുംബബന്ധങ്ങൾ പ്രധാനമാണെങ്കിലും പരമമല്ലെന്നും, ക്രൈസ്തവന്റെ പ്രഥമവിളി യേശുവിനെ അനുഗമിക്കുക എന്നതാണെന്നും മതബോധനഗ്രന്ഥം പറയുന്നു (CCC 2232). മരിച്ചവരെ സംസ്കരിക്കുന്നത് ശാരീരികമായ കാരുണ്യപ്രവൃത്തിയാണെന്നും അതു പഠിപ്പിക്കുന്നു (CCC 2300); അതിനാൽ, മൃതസംസ്കാരത്തിന് എതിരായ നിയമമായി ഈ വാക്യത്തെ മാറ്റാനാവില്ല. സ്വർഗീയകാര്യങ്ങളെക്കാൾ ആവശ്യമായ ഒന്നുമില്ലെന്നാണ് യേശു ഇവിടെ കാണിക്കുന്നതെന്ന് മത്തായിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രസംഗങ്ങളിൽ വിശുദ്ധ ജോൺ ക്രിസോസ്തോം വിശദീകരിക്കുന്നു (ആശയം). സന്യാസത്തിലേക്കും പൗരോഹിത്യത്തിലേക്കും പ്രേഷിതവേലയിലേക്കും വിളിക്കപ്പെട്ടവർ ഉൾപ്പെടെ, ദൈവത്തിനുവേണ്ടി വീടുവിട്ടിറങ്ങുന്നവർക്ക് എല്ലാ കാലത്തും ഈ വചനം ഒരു വിളിയായിരുന്നു.
അബ്രാഹം പരിച്ഛേദനം ചെയ്യണം, ക്രൈസ്തവർക്ക് അതു വേണ്ട. എന്തുകൊണ്ട്?
ജറുസലെമിൽവച്ച് ശ്ലീഹന്മാർ ഇതിനു തീർപ്പു കൽപിച്ചു: മോശയുടെ നിയമത്തിന്റെ ഭാരം വിജാതീയരായ വിശ്വാസികളുടെമേൽ ചുമത്തേണ്ടതില്ല (അപ്പ. പ്രവ. 15:28). ക്രിസ്തുവിൽ, “സ്നേഹത്തിലൂടെ പ്രവർത്തനനിരതമായ വിശ്വാസമാണ് സുപ്രധാനം” (ഗലാത്തിയാ 5:6). മാമ്മോദീസായാണ് ക്രൈസ്തവനെ ഉടമ്പടിയിലേക്കു പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നത് (CCC 527, 1213). യഹൂദർക്ക് ഇത് ദൈവം റദ്ദാക്കാത്ത ഉടമ്പടിയുടെ അടയാളമായി നിലനിൽക്കുന്നു; സഭ അതിനെക്കുറിച്ച് ആദരവോടെ സംസാരിക്കുന്നു (CCC 839).